“đói Ngày Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”

--- Bài mới hơn ---

  • “đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”
  • Đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”
  • Tại Sao Lại “đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”?
  • Dù Ai Đi Ngược Về Xuôi, Nhớ Ngày Giỗ Tổ Mùng 10 Tháng 3, Dù Ai Buôn Bán Gần Xa, Nhớ Ngày Giỗ Tổ Tháng 3 Mùng 10
  • Lễ Hội Đền Bà Chúa Kho Tại Bắc Ninh
  • “Thưa thầy, lớp chúng em vẫn tranh luận với nhau về ý nghĩa của câu tục ngữ đói ngày giỗ cha, no ba ngày Tết. Tranh luận nhiều nhưng mỗi người một ý. Em có đem câu này về nhà hỏi bố mẹ thì bố em cũng chịu. Bố em còn bảo: “Ông nội của con mất đã lâu, giỗ nhiều lần rồi nhưng con cái chưa phải chịu đói bao giờ cả”.

    Đây có phải là một câu nói cho vui không ạ?”. Đó là lời của bạn Trần Thu Thảo – lớp trưởng lớp Văn (2008-2011), Trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội – hỏi tôi (nhân một sinh hoạt khoa học cuối năm có mời tôi làm báo cáo viên chính).

    Không riêng gì bạn Trần Thu Thảo, thú thực, bản thân tôi nhiều lúc cũng không rõ nguyên do từ đâu dẫn đến câu tục ngữ này. Hầu hết các sách sưu tầm văn hoá dân gian chỉ thống kê chứ chưa giải thích kỹ câu đó (trừ một số câu khá đặc biệt). Đầu năm 2010, khi cuốn “Từ điển tục ngữ Việt” (Nguyễn Đức Dương, NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, 2010) xuất bản, tôi vội vã tra ngay. Mục từ này được giải thích như sau: “Hay bị đói là vào dịp giỗ cha (vì đâu còn lúc nào mà nghĩ tới chuyện ăn trong khi đang mải lo chuyện cúng giỗ); hay được ăn no là vào ba ngày Tết (vì đó là một thông lệ vốn có tự ngàn xưa)”. Cách cắt nghĩa như vậy cũng thật chưa rõ ý.

    Vào ngày Tết, mọi người được nghỉ ngơi, vui chơi, chúc tụng và ăn uống no nê đủ đầy có lẽ là chuyện không phải bàn cãi. Khôn ngoan đến cửa quan mới biết / Giàu có ba mươi Tết mới hay; Số cô chẳng giàu thì nghèo / Ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà; Làm như ba ngày mùa để đâu cho hết / Ăn như ba ngày Tết lấy gì mà ăn; v.v.

    Người Việt Nam ta từ ngày xưa, vẫn coi cái Tết (Nguyên đán) là một thời khắc hệ trọng, thiêng liêng. Cho nên dù khó khăn, nghèo đói đến mấy thì khi Tết về, ai cũng đều phải lo sửa sang nhà cửa, tu sửa bàn thờ tổ tiên, sắm sanh nhiều thức ăn ngon… để thết đãi khách và nhất là để gia đình mình “no đủ cả năm” (theo tín ngưỡng, năm mới không được thiếu thứ gì). Thời buổi bây giờ thì khác. Người ta không đến nỗi phải chờ hết năm mới có cơ hội “đánh đụng” lợn, giã giò, gói bánh chưng, đồ xôi gấc… mà nếu muốn thì lúc nào cũng có thể “kéo Tết về nhà” bằng cách ra chợ mua đủ thứ. Song, dù thế nào, cứ đến Tết là khắp nơi, không ai bảo ai, vẫn cứ “hăng hái” mua sắm thật nhiều. Cái lệ đã thế rồi mà. Tết chẳng riêng ai, Tết mọi nhà / Quê hương, làng xóm, ông bà, tổ tiên…

    Vấn đề mọi người thắc mắc là ở chỗ, chả lẽ ngày giỗ cha (thường cũng làm cỗ bàn khá linh đình) mà lại phải chịu đói hay sao? Mà chính con cái lại là người chịu đói mới lạ chứ?

    Tôi đã có dịp hỏi các cụ cao niên ở nhiều nơi tôi qua (Đông Cứu, Gia Lương, Hà Bắc; Yên Xá, Ý Yên, Nam Định; Quỳnh Côi, Quỳnh Phụ, Thái Bình…) thì biết rõ một điều: Phong tục cũng giỗ ngày xưa (ở một số vùng Việt Nam) khá khắt khe. Giỗ song thân phụ mẫu là giỗ trọng (nhất là ba năm đầu, chưa hết tang). Vào ngày giỗ, con cháu phải theo tang chế (mặc đồ tang, con gái đội khăn xô, con trai đội nùn rơm, chống gậy), đứng trước bàn thờ cha (mẹ) từ sáng sớm. Con trai trưởng phải thường xuyên túc trực, theo dõi đèn nhang và cung kính đáp lễ mỗi khi có khách vào thắp hương tưởng nhớ người quá cố. Việc tiếp đón, mời cơm khách do người nhà gia chủ lo liệu, các con (nhất là con trai) phải nghiêm chỉnh thực hiện nghi lễ bên bàn thờ cho đến khi người khách cuối cùng (đến chia sẻ, ăn uống) chào ra về.

    Tất tả chuẩn bị từ mấy ngày trước, lại phải tập trung lo lắng cho ngày chính giỗ, nên hầu như con cái nhà có đám ít được ăn uống chu đáo. Đấy là chưa nói, còn một số nơi bắt con cái phải nhập phép “tịnh cốc” (không được ăn mặn hay các loại ngũ cốc, chỉ uống nước lã đun sôi) để tỏ lòng hiếu thảo với cha mẹ trong ngày này. Nhiều người con, cha mẹ mới mất, vì vẫn còn nhớ thương sầu thảm, cũng chẳng có bụng dạ nào mà ăn uống cả. Vậy thì dù là ngày giỗ cha, có mâm cao cỗ đầy thật đấy, nhưng chuyện họ phải mang bụng đói trong ngày này là điều có thực và cũng là điều hoàn toàn dễ hiểu.

    Quan niệm đó ngày nay đã khác. Các nghi thức cơ bản về giỗ chạp tất nhiên vẫn còn được duy trì, nhưng đã thay đổi khá nhiều cho phù hợp với điều kiện hiện tại và phải thừa nhận là càng ngày người ta càng đơn giản hơn. Tôi không rõ là còn nơi nào đó vẫn giữ phong tục cầu kì (như trên vừa nói không) chứ nói chung, chuyện hiếu hỉ bây giờ đã tiến triển theo chiều hướng “văn minh, hiện đại”. Ít có con cái phải rơi vào cảnh “bụng đói meo” trong ngày giỗ cha. Tuy nhiên, nhân Tết Nhâm Thìn đang đến, ta cùng ôn lại chuyện cũ để “nhớ lại một thời”, âu cũng là công việc cần làm để “ôn cố tri tân”.

    PGS-TS Phạm Văn Tình

    --- Bài cũ hơn ---

  • Đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết
  • Đói Ngày Giỗ Cha No Ba Ngày Tết
  • Kính Dâng Hương Linh Nội Tổ
  • Đón Tết Vua Hùng Ở Hải Triều Âm Tự
  • Một Góc Nhìn Khác Về Việc Lo Hậu Sự Sư Bà Hải Triều Âm
  • Đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”

    --- Bài mới hơn ---

  • Tại Sao Lại “đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”?
  • Dù Ai Đi Ngược Về Xuôi, Nhớ Ngày Giỗ Tổ Mùng 10 Tháng 3, Dù Ai Buôn Bán Gần Xa, Nhớ Ngày Giỗ Tổ Tháng 3 Mùng 10
  • Lễ Hội Đền Bà Chúa Kho Tại Bắc Ninh
  • Status Về Cha, 50+ Dòng Status Về Ngày Của Cha 21/6 Hay Ý Nghĩa
  • Nhớ Về Cội Nguồn, Nhớ Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương Bằng Những Vần Thơ Ý Nghĩa
  • “Thưa thầy, lớp chúng em vẫn tranh luận với nhau về ý nghĩa của câu tục ngữ “Đói ngày giỗ cha, no ba ngày Tết”. Tranh luận nhiều nhưng mỗi người một ý. Em có đem câu này về nhà hỏi bố mẹ thì bố em cũng chịu. Bố em còn bảo: “Ông nội của con mất đã lâu, giỗ nhiều lần rồi nhưng con cái chưa phải chịu đói bao giờ cả”. Đây có phải là một câu nói cho vui không ạ?”.

    PGS-TS Phạm Văn Tình viết tiếp: “Không riêng gì bạn Trần Thu Thảo, thú thực, bản thân tôi nhiều lúc cũng không rõ nguyên do từ đâu dẫn đến câu tục ngữ này. Hầu hết các sách sưu tầm văn hóa dân gian chỉ thống kê chứ chưa giải thích kỹ câu đó, trừ một số câu khá đặc biệt. Đầu năm 2010, khi cuốn “Từ điển tục ngữ Việt” (Nguyễn Đức Dương, NXB Tổng hợp TP HCM, 2010) xuất bản, tôi vội vã tra ngay. Mục từ này được giải thích như sau: “Hay bị đói là vào dịp giỗ cha (vì đâu còn lúc nào mà nghĩ tới chuyện ăn trong khi đang mải lo chuyện cúng giỗ); hay được ăn no là vào ba ngày Tết (vì đó là một thông lệ vốn có tự ngàn xưa)”. Cách cắt nghĩa như vậy cũng thật chưa rõ ý”.

    Để “rõ ý” hơn, PGS-TS Phạm Văn Tình đã đi “hỏi các cụ cao niên ở nhiều nơi tôi qua”, theo đó, “phong tục cúng giỗ ngày xưa (ở một số vùng Việt Nam) khá khắt khe”, nghĩa là giỗ ba năm đầu, con cháu còn phải mặc đồ tang, túc trực ở bàn thờ từ sáng sớm để đáp lễ người đến viếng, “cho đến khi người khách cuối cùng (đến chia sẻ, ăn uống) chào ra về (…); một số nơi bắt con cái phải nhập phép “tịnh cốc” (không được ăn mặn hay các loại ngũ cốc, chỉ uống nước lã đun sôi) để tỏ lòng hiếu thảo với cha mẹ trong ngày này (…). Vậy thì dù là ngày giỗ cha, có mâm cao cỗ đầy thật đấy, nhưng chuyện họ phải mang bụng đói trong ngày này là điều có thực và cũng là điều hoàn toàn dễ hiểu”.

    Với “Từ điển thành ngữ và tục ngữ Việt Nam”, nhóm tác giả Vũ Dung – Vũ Thúy Anh – Vũ Quang Hào lại lý giải “đói giỗ cha” là do “có những người khách không mời mà đến, bởi vậy chủ nhà có khi phải nhịn miệng mà thết khách cho vui lòng họ”.

    Theo chúng tôi, khảo sát, lý giải của PGS-TS Phạm Văn Tình công phu, cặn kẽ hơn cả nhưng thực chất cũng là đi theo hướng giải quyết vấn đề của Nguyễn Đức Dương và nhóm Vũ Dung mà thôi.

    Thực ra, ở đây ý dân gian nói chuyện “đói” là do thiếu đói chứ không phải “đói” do không có thời gian để ăn, phải “tịnh cốc” hay “sự cố” khách không mời mà đến. Giỗ cha là dịp lễ trọng. Nếu “đói vì mải lo chuyện cúng giỗ” thì cúng xong cũng phải được ăn chứ? (tục ngữ có câu “Trâu bò được ngày phá đỗ, con cháu được bữa giỗ ông”; “Một ngày giỗ cha, ba ngày húp nước xáo” kia mà!).

    Câu tục ngữ được hiểu như sau: Ngày giỗ cha rất quan trọng, thường làm rất to nhưng giỗ cha không dứt khoát phải cỗ bàn thịnh soạn. Gặp năm mùa màng thất bát, đói kém, chiến tranh, loạn lạc… thì có khi chỉ có nén hương, chén nước, bát cơm, là “cúng cáo” để nhớ ngày kỵ. Như thế không có gì là trái đạo lý bởi “Bắt thiếu giỗ, không ai bắt cỗ lưng”. Thế nhưng, ba ngày Tết lại là chuyện khác. Người ta có thể túng thiếu, quanh năm nhịn đói, nhịn thèm nhưng ba ngày Tết cũng phải chạy vạy bằng được để ít nhất không được ăn ngon cũng phải ăn no (“Giàu hay nghèo, ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà”; “Đói cho chết, ngày Tết cũng phải no”). Quanh năm cấy trồng, chăn nuôi, tằn tiện để dành cho Tết. Ngày Tết được ăn ngon, mặc đẹp, vui vẻ, nhàn hạ thì hy vọng cả năm cũng sẽ được như vậy. Bởi thế, Tết đến, người ta không chỉ ăn cho no bụng mà còn ăn để lấy may cả năm. Tết không chỉ có ý nghĩa với người sống mà còn với cả ông bà, tổ tiên. Kẻ ăn mày đến ngày giỗ cha có khi chỉ “dầu nhang cúng cáo” nhưng Tết đến cũng phải cố tìm cách có được bữa tươm tất, no bụng.

    Dân gian đưa ra ngày rất quan trọng (giỗ cha) để so sánh, khẳng định một ngày khác còn quan trọng hơn nhiều: Tết là ngày quan trọng nhất trong tất cả những dịp lễ quan trọng trong năm. Có thể bị đói vào ngày giỗ cha nhưng ba ngày Tết dứt khoát phải được no (tương tự: “Cha chết không lo bằng gái to trong nhà”; “Đau mắt không bằng giắt răng”…). Có nghĩa là thông điệp chính của câu tục ngữ nằm ở vế thứ hai chứ không phải vế đầu. Do đó, không nên băn khoăn, cố đi tìm nghĩa đen và cách lý giải nội dung vế đầu.

    Giỗ là chuyện của một gia đình nhưng Tết lại là thời khắc cả làng nước náo nức đón mùa Xuân mới. Hàng ngàn năm qua, bất kể thanh bình yên vui hay chiến tranh khốn khổ, mỗi năm một lần, cái Tết cổ truyền Việt Nam vẫn đến rạo rực, tươi mới, thắp sáng hy vọng vào ngày mai trong lòng muôn người, muôn nhà, bất kể sang giàu hay nghèo khó.

    --- Bài cũ hơn ---

  • “đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”
  • “đói Ngày Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”
  • Đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết
  • Đói Ngày Giỗ Cha No Ba Ngày Tết
  • Kính Dâng Hương Linh Nội Tổ
  • “đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”

    --- Bài mới hơn ---

  • Đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”
  • Tại Sao Lại “đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”?
  • Dù Ai Đi Ngược Về Xuôi, Nhớ Ngày Giỗ Tổ Mùng 10 Tháng 3, Dù Ai Buôn Bán Gần Xa, Nhớ Ngày Giỗ Tổ Tháng 3 Mùng 10
  • Lễ Hội Đền Bà Chúa Kho Tại Bắc Ninh
  • Status Về Cha, 50+ Dòng Status Về Ngày Của Cha 21/6 Hay Ý Nghĩa
  • Trong bài “Đói ngày giỗ cha, no ba ngày Tết” trên Báo Lao Động số Chủ nhật, năm 2012, PGS-TS Phạm Văn Tình mở đầu bằng thắc mắc của sinh viên Trần Thu Thảo:

    “Thưa thầy, lớp chúng em vẫn tranh luận với nhau về ý nghĩa của câu tục ngữ “Đói ngày giỗ cha, no ba ngày Tết”. Tranh luận nhiều nhưng mỗi người một ý. Em có đem câu này về nhà hỏi bố mẹ thì bố em cũng chịu. Bố em còn bảo: “Ông nội của con mất đã lâu, giỗ nhiều lần rồi nhưng con cái chưa phải chịu đói bao giờ cả”. Đây có phải là một câu nói cho vui không ạ?”.

    PGS-TS Phạm Văn Tình viết tiếp: “Không riêng gì bạn Trần Thu Thảo, thú thực, bản thân tôi nhiều lúc cũng không rõ nguyên do từ đâu dẫn đến câu tục ngữ này. Hầu hết các sách sưu tầm văn hóa dân gian chỉ thống kê chứ chưa giải thích kỹ câu đó, trừ một số câu khá đặc biệt.

    Đầu năm 2010, khi cuốn “Từ điển tục ngữ Việt” (Nguyễn Đức Dương, NXB Tổng hợp TP HCM, 2010) xuất bản, tôi vội vã tra ngay. Mục từ này được giải thích như sau: “Hay bị đói là vào dịp giỗ cha (vì đâu còn lúc nào mà nghĩ tới chuyện ăn trong khi đang mải lo chuyện cúng giỗ); hay được ăn no là vào ba ngày Tết (vì đó là một thông lệ vốn có tự ngàn xưa)”. Cách cắt nghĩa như vậy cũng thật chưa rõ ý”.

    Để “rõ ý” hơn, PGS-TS Phạm Văn Tình đã đi “hỏi các cụ cao niên ở nhiều nơi tôi qua”, theo đó, “phong tục cúng giỗ ngày xưa (ở một số vùng Việt Nam) khá khắt khe”, nghĩa là giỗ ba năm đầu, con cháu còn phải mặc đồ tang, túc trực ở bàn thờ từ sáng sớm để đáp lễ người đến viếng, “cho đến khi người khách cuối cùng (đến chia sẻ, ăn uống) chào ra về (…); một số nơi bắt con cái phải nhập phép “tịnh cốc” (không được ăn mặn hay các loại ngũ cốc, chỉ uống nước lã đun sôi) để tỏ lòng hiếu thảo với cha mẹ trong ngày này (…). Vậy thì dù là ngày giỗ cha, có mâm cao cỗ đầy thật đấy, nhưng chuyện họ phải mang bụng đói trong ngày này là điều có thực và cũng là điều hoàn toàn dễ hiểu”.

    Với “Từ điển thành ngữ và tục ngữ Việt Nam”, nhóm tác giả Vũ Dung – Vũ Thúy Anh – Vũ Quang Hào lại lý giải “đói giỗ cha” là do “có những người khách không mời mà đến, bởi vậy chủ nhà có khi phải nhịn miệng mà thết khách cho vui lòng họ”.

    Theo chúng tôi, khảo sát, lý giải của PGS-TS Phạm Văn Tình công phu, cặn kẽ hơn cả nhưng thực chất cũng là đi theo hướng giải quyết vấn đề của Nguyễn Đức Dương và nhóm Vũ Dung mà thôi.

    Thực ra, ở đây ý dân gian nói chuyện “đói” là do thiếu đói chứ không phải “đói” do không có thời gian để ăn, phải “tịnh cốc” hay “sự cố” khách không mời mà đến. Giỗ cha là dịp lễ trọng. Nếu “đói vì mải lo chuyện cúng giỗ” thì cúng xong cũng phải được ăn chứ? (tục ngữ có câu “Trâu bò được ngày phá đỗ, con cháu được bữa giỗ ông”; “Một ngày giỗ cha, ba ngày húp nước xáo” kia mà!).

    Câu tục ngữ được hiểu như sau: Ngày giỗ cha rất quan trọng, thường làm rất to nhưng giỗ cha không dứt khoát phải cỗ bàn thịnh soạn. Gặp năm mùa màng thất bát, đói kém, chiến tranh, loạn lạc… thì có khi chỉ có nén hương, chén nước, bát cơm, là “cúng cáo” để nhớ ngày kỵ. Như thế không có gì là trái đạo lý bởi “Bắt thiếu giỗ, không ai bắt cỗ lưng”. Thế nhưng, ba ngày Tết lại là chuyện khác. Người ta có thể túng thiếu, quanh năm nhịn đói, nhịn thèm nhưng ba ngày Tết cũng phải chạy vạy bằng được để ít nhất không được ăn ngon cũng phải ăn no (“Giàu hay nghèo, ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà”; “Đói cho chết, ngày Tết cũng phải no”). Quanh năm cấy trồng, chăn nuôi, tằn tiện để dành cho Tết. Ngày Tết được ăn ngon, mặc đẹp, vui vẻ, nhàn hạ thì hy vọng cả năm cũng sẽ được như vậy. Bởi thế, Tết đến, người ta không chỉ ăn cho no bụng mà còn ăn để lấy may cả năm. Tết không chỉ có ý nghĩa với người sống mà còn với cả ông bà, tổ tiên. Kẻ ăn mày đến ngày giỗ cha có khi chỉ “dầu nhang cúng cáo” nhưng Tết đến cũng phải cố tìm cách có được bữa tươm tất, no bụng.

    Dân gian đưa ra ngày rất quan trọng (giỗ cha) để so sánh, khẳng định một ngày khác còn quan trọng hơn nhiều: Tết là ngày quan trọng nhất trong tất cả những dịp lễ quan trọng trong năm. Có thể bị đói vào ngày giỗ cha nhưng ba ngày Tết dứt khoát phải được no (tương tự: “Cha chết không lo bằng gái to trong nhà”; “Đau mắt không bằng giắt răng”…). Có nghĩa là thông điệp chính của câu tục ngữ nằm ở vế thứ hai chứ không phải vế đầu. Do đó, không nên băn khoăn, cố đi tìm nghĩa đen và cách lý giải nội dung vế đầu.

    Giỗ là chuyện của một gia đình nhưng Tết lại là thời khắc cả làng nước náo nức đón mùa Xuân mới. Hàng ngàn năm qua, bất kể thanh bình yên vui hay chiến tranh khốn khổ, mỗi năm một lần, cái Tết cổ truyền Việt Nam vẫn đến rạo rực, tươi mới, thắp sáng hy vọng vào ngày mai trong lòng muôn người, muôn nhà, bất kể sang giàu hay nghèo khó.

    --- Bài cũ hơn ---

  • “đói Ngày Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”
  • Đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết
  • Đói Ngày Giỗ Cha No Ba Ngày Tết
  • Kính Dâng Hương Linh Nội Tổ
  • Đón Tết Vua Hùng Ở Hải Triều Âm Tự
  • Đói Ngày Giỗ Cha No Ba Ngày Tết

    --- Bài mới hơn ---

  • Đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết
  • “đói Ngày Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”
  • “đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”
  • Đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”
  • Tại Sao Lại “đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”?
  • Theo PGS-TS Phạm Văn Tình, phong tục cũng giỗ ngày xưa (ở một số vùng Việt Nam) khá khắt khe. Giỗ song thân phụ mẫu là giỗ trọng (nhất là ba năm đầu, chưa hết tang). Vào ngày giỗ, con cháu phải theo tang chế (mặc đồ tang, con gái đội khăn xô, con trai đội nùn rơm, chống gậy), đứng trước bàn thờ cha (mẹ) từ sáng sớm. Con trai trưởng phải thường xuyên túc trực, theo dõi đèn nhang và cung kính đáp lễ mỗi khi có khách vào thắp hương tưởng nhớ người quá cố. Việc tiếp đón, mời cơm khách do người nhà gia chủ lo liệu, các con (nhất là con trai) phải nghiêm chỉnh thực hiện nghi lễ bên bàn thờ cho đến khi người khách cuối cùng (đến chia sẻ, ăn uống) chào ra về.

    Tất tả chuẩn bị từ mấy ngày trước, lại phải tập trung lo lắng cho ngày chính giỗ, nên hầu như con cái nhà có đám ít được ăn uống chu đáo. Đấy là chưa nói, còn một số nơi bắt con cái phải nhập phép “tịnh cốc” (không được ăn mặn hay các loại ngũ cốc, chỉ uống nước lã đun sôi) để tỏ lòng hiếu thảo với cha mẹ trong ngày này. Nhiều người con, cha mẹ mới mất, vì vẫn còn nhớ thương sầu thảm, cũng chẳng có bụng dạ nào mà ăn uống cả. Vậy thì dù là ngày giỗ cha, có mâm cao cỗ đầy thật đấy, nhưng chuyện họ phải mang bụng đói trong ngày này là điều có thực và cũng là điều hoàn toàn dễ hiểu.

    Ý nghĩa và thói quen của người Việt còn đúc kết trong “no ba ngày Tết”. Cả năm có thể khổ cực vất vả nhưng Tết phải sung túc. Không có cũng phải cố, phải vay mượn. Những ngày cận Tết, cả DN lẫn người dân đều có nhu cầu cao về tiền. Không thể vay ngân hàng, họ buộc phải tìm đến nguồn tín dụng đen vay tạm lấy tiền trả nợ, chi tiêu nóng để được an thân mấy ngày tết rồi ôm nỗi lo vào năm mới.

    Có công ty nghĩ ra “sáng kiến” cấn luôn chiếc xe chở nhân viên, nghỉ Tết không dùng đến nên đem thế chấp, vay 500 triệu với lãi suất 1.500 đồng/triệu/ngày. Hy vọng ra ngoài Tết đòi được tiền sẽ thanh toán, lấy xe về. Với số tiền phải trả 22,5 triệu đồng/tháng, tính ra lãi suất là 4,5%/tháng.

    Vòng quay đáo hạn ngân hàng cuối năm cũng đẩy người dân và doanh nghiệp vào tình cảnh phải chọn lãi suất khủng của tín dụng đen. Một anh bạn than thở, vì cần tiền đáo hạn ngân hàng trong vòng 3 ngày cuối năm, ông chủ tín dụng đen đã đưa ra một mức lãi suất khủng 0,4%/ngày, tương đương với 12%/tháng và 144%/năm.

    Nguyễn Quang Tuấn, nhân viên kinh doanh của một tờ báo, than thở: “Hai năm trước mua được căn nhà trả góp. Năm rồi kém quá, cuối năm không được thưởng gì hết, đành phải bán căn nhà. Trả tiền mượn gia đình, trả tiền ngân hàng, trả tiền cò và tiền trượt giá… còn đúng mấy chục triệu. Về quê đi một vòng xong, Tết hết lại tiếp tục cày từ con số 0”.

    Tết nghèo kiểu gì cũng phải chi xài thỏa sức.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Kính Dâng Hương Linh Nội Tổ
  • Đón Tết Vua Hùng Ở Hải Triều Âm Tự
  • Một Góc Nhìn Khác Về Việc Lo Hậu Sự Sư Bà Hải Triều Âm
  • Cuộc Đời Và Đạo Quả Của Sư Bà Hải Triều Âm
  • Lâm Đồng: Sư Bà Hải Triều Âm Tân Viên Tịch
  • Đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết

    --- Bài mới hơn ---

  • “đói Ngày Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”
  • “đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”
  • Đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”
  • Tại Sao Lại “đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”?
  • Dù Ai Đi Ngược Về Xuôi, Nhớ Ngày Giỗ Tổ Mùng 10 Tháng 3, Dù Ai Buôn Bán Gần Xa, Nhớ Ngày Giỗ Tổ Tháng 3 Mùng 10
  • “Thưa thầy, lớp chúng em vẫn tranh luận với nhau về ý nghĩa của câu tục ngữ “Đói ngày giỗ cha, no ba ngày Tết”. Tranh luận nhiều nhưng mỗi người một ý. Em có đem câu này về nhà hỏi bố mẹ thì bố em cũng chịu. Bố em còn bảo: “Ông nội của con mất đã lâu, giỗ nhiều lần rồi nhưng con cái chưa phải chịu đói bao giờ cả”. Đây có phải là một câu nói cho vui không ạ?”.

    PGS-TS Phạm Văn Tình viết tiếp: “Không riêng gì bạn Trần Thu Thảo, thú thực, bản thân tôi nhiều lúc cũng không rõ nguyên do từ đâu dẫn đến câu tục ngữ này. Hầu hết các sách sưu tầm văn hóa dân gian chỉ thống kê chứ chưa giải thích kỹ câu đó, trừ một số câu khá đặc biệt. Đầu năm 2010, khi cuốn “Từ điển tục ngữ Việt” (Nguyễn Đức Dương, NXB Tổng hợp TP HCM, 2010) xuất bản, tôi vội vã tra ngay. Mục từ này được giải thích như sau: “Hay bị đói là vào dịp giỗ cha (vì đâu còn lúc nào mà nghĩ tới chuyện ăn trong khi đang mải lo chuyện cúng giỗ); hay được ăn no là vào ba ngày Tết (vì đó là một thông lệ vốn có tự ngàn xưa)”. Cách cắt nghĩa như vậy cũng thật chưa rõ ý”.

    Để “rõ ý” hơn, PGS-TS Phạm Văn Tình đã đi “hỏi các cụ cao niên ở nhiều nơi tôi qua”, theo đó, “phong tục cúng giỗ ngày xưa (ở một số vùng Việt Nam) khá khắt khe”, nghĩa là giỗ ba năm đầu, con cháu còn phải mặc đồ tang, túc trực ở bàn thờ từ sáng sớm để đáp lễ người đến viếng, “cho đến khi người khách cuối cùng (đến chia sẻ, ăn uống) chào ra về (…); một số nơi bắt con cái phải nhập phép “tịnh cốc” (không được ăn mặn hay các loại ngũ cốc, chỉ uống nước lã đun sôi) để tỏ lòng hiếu thảo với cha mẹ trong ngày này (…). Vậy thì dù là ngày giỗ cha, có mâm cao cỗ đầy thật đấy, nhưng chuyện họ phải mang bụng đói trong ngày này là điều có thực và cũng là điều hoàn toàn dễ hiểu”.

    Với “Từ điển thành ngữ và tục ngữ Việt Nam”, nhóm tác giả Vũ Dung – Vũ Thúy Anh – Vũ Quang Hào lại lý giải “đói giỗ cha” là do “có những người khách không mời mà đến, bởi vậy chủ nhà có khi phải nhịn miệng mà thết khách cho vui lòng họ”.

    Theo chúng tôi, khảo sát, lý giải của PGS-TS Phạm Văn Tình công phu, cặn kẽ hơn cả nhưng thực chất cũng là đi theo hướng giải quyết vấn đề của Nguyễn Đức Dương và nhóm Vũ Dung mà thôi.

    Thực ra, ở đây ý dân gian nói chuyện “đói” là do thiếu đói chứ không phải “đói” do không có thời gian để ăn, phải “tịnh cốc” hay “sự cố” khách không mời mà đến. Giỗ cha là dịp lễ trọng. Nếu “đói vì mải lo chuyện cúng giỗ” thì cúng xong cũng phải được ăn chứ? (tục ngữ có câu “Trâu bò được ngày phá đỗ, con cháu được bữa giỗ ông”; “Một ngày giỗ cha, ba ngày húp nước xáo” kia mà!).

    Câu tục ngữ được hiểu như sau: Ngày giỗ cha rất quan trọng, thường làm rất to nhưng giỗ cha không dứt khoát phải cỗ bàn thịnh soạn. Gặp năm mùa màng thất bát, đói kém, chiến tranh, loạn lạc… thì có khi chỉ có nén hương, chén nước, bát cơm, là “cúng cáo” để nhớ ngày kỵ. Như thế không có gì là trái đạo lý bởi “Bắt thiếu giỗ, không ai bắt cỗ lưng”. Thế nhưng, ba ngày Tết lại là chuyện khác. Người ta có thể túng thiếu, quanh năm nhịn đói, nhịn thèm nhưng ba ngày Tết cũng phải chạy vạy bằng được để ít nhất không được ăn ngon cũng phải ăn no (“Giàu hay nghèo, ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà”; “Đói cho chết, ngày Tết cũng phải no”). Quanh năm cấy trồng, chăn nuôi, tằn tiện để dành cho Tết. Ngày Tết được ăn ngon, mặc đẹp, vui vẻ, nhàn hạ thì hy vọng cả năm cũng sẽ được như vậy. Bởi thế, Tết đến, người ta không chỉ ăn cho no bụng mà còn ăn để lấy may cả năm. Tết không chỉ có ý nghĩa với người sống mà còn với cả ông bà, tổ tiên. Kẻ ăn mày đến ngày giỗ cha có khi chỉ “dầu nhang cúng cáo” nhưng Tết đến cũng phải cố tìm cách có được bữa tươm tất, no bụng.

    Dân gian đưa ra ngày rất quan trọng (giỗ cha) để so sánh, khẳng định một ngày khác còn quan trọng hơn nhiều: Tết là ngày quan trọng nhất trong tất cả những dịp lễ quan trọng trong năm. Có thể bị đói vào ngày giỗ cha nhưng ba ngày Tết dứt khoát phải được no (tương tự: “Cha chết không lo bằng gái to trong nhà”; “Đau mắt không bằng giắt răng”…). Có nghĩa là thông điệp chính của câu tục ngữ nằm ở vế thứ hai chứ không phải vế đầu. Do đó, không nên băn khoăn, cố đi tìm nghĩa đen và cách lý giải nội dung vế đầu.

    Giỗ là chuyện của một gia đình nhưng Tết lại là thời khắc cả làng nước náo nức đón mùa Xuân mới. Hàng ngàn năm qua, bất kể thanh bình yên vui hay chiến tranh khốn khổ, mỗi năm một lần, cái Tết cổ truyền Việt Nam vẫn đến rạo rực, tươi mới, thắp sáng hy vọng vào ngày mai trong lòng muôn người, muôn nhà, bất kể sang giàu hay nghèo khó.

    Hoàng Tuấn Công

    --- Bài cũ hơn ---

  • Đói Ngày Giỗ Cha No Ba Ngày Tết
  • Kính Dâng Hương Linh Nội Tổ
  • Đón Tết Vua Hùng Ở Hải Triều Âm Tự
  • Một Góc Nhìn Khác Về Việc Lo Hậu Sự Sư Bà Hải Triều Âm
  • Cuộc Đời Và Đạo Quả Của Sư Bà Hải Triều Âm
  • Đói Ngày Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết?

    --- Bài mới hơn ---

  • Đàm Vĩnh Hưng Chia Sẻ Xúc Động Trong Ngày Giỗ Ba
  • 8 Món Khai Vị Thực Đơn Cỗ Giỗ
  • Giỗ Tổ Ngành Gỗ Chính Xác Vào Ngày Bao Nhiêu
  • Giỗ Tổ Nghề Tạo Mẫu Tóc
  • Giỗ Tổ Ngành Tóc Việt Nam 2022
  • : đây là một câu thành ngữ Việt Nam, ý nói Tết đến, dù nghèo khó đến đâu thì người ta cũng cố vay mượn, xoay xở để có đủ ăn trong ba ngày Tết sao cho “”. Hơn thế nữa, dù có đói khát quanh năm thì đến Tết, mọi người mà nhất là trẻ em thường được ăn uống no đủ. Bữa ăn ngày Tết thường có nhiều món, đủ chất hơn và sang trọng hơn bữa ăn ngày thường.

    Câu này cho thấy ngày Tết là ngày quan trọng nhất trong tất cả các ngày lễ trong năm.

    Ngày giỗ cha rất quan trọng, nhưng không dứt khoát phải cỗ bàn thịnh soạn. Gặp năm mùa màng thất bát, đói kém, chiến tranh, loạn lạc… thì ngày giỗ cha có khi chỉ có nén hương, chén nước, bát cơm, quả trứng gọi là “cúng cáo”, nhớ ngày kỵ. Như thế không có gì là trái đạo lý. Bởi tín ngưỡng thờ cúng của người Việt không câu nệ mâm cao cỗ đầy, ” Bắt thiếu giỗ, không ai bắt cỗ lưng“. Thế nhưng ba ngày Tết lại là chuyện khác. Người ta có thể túng thiếu, quanh năm nhịn đói, nhịn thèm, nhưng ba ngày Tết cũng phải chạy vạy bằng được để ít nhất không được ăn ngon cũng phải ăn no, hoặc có gì đó khác ngày thường.

    Có câu ” Giàu hay nghèo, ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà“, hay ” Đói cho chết, ngày Tết cũng phải no“.

    Ngày Tết được ăn ngon, ăn no, mặc đẹp, vui vẻ, nhàn hạ thì hy vọng cả năm cũng sẽ được như vậy. Bởi thế, Tết đến người ta không chỉ ăn cho no bụng mà còn ăn để lấy may cả năm.

    Trong câu thành ngữ ” Đói giỗ cha no ba ngày Tết” dân gian đưa ra ngày rất quan trọng là ngày giỗ cha để so sánh, khẳng định một ngày khác còn quan trọng hơn nhiều, đó là ngày Tết, Tết là ngày quan trọng nhất trong tất cả những dịp lễ quan trọng trong năm; Có thể bị đói vào ngày giỗ cha nhưng ba ngày Tết dứt khoát phải được no.

    Tết không chỉ ý nghĩa với người sống mà còn với cả ông bà, tổ tiên. Kẻ ăn mày đến ngày giỗ cha có khi không có gì để cúng, nhưng Tết đến cũng phải cố tìm cách có được bữa tươm tất, no bụng. Không ai muốn (và không thể) “khất” được cái Tết. Không thể nhịn đói nằm co khi cả đất trời, thiên hạ đều náo nức đón Tết, vui Xuân. Đó chính là sự đặc biệt của cái Tết, đặc biệt hơn tất cả những ngày đặc biệt trong năm.

    Dịch nghĩa câu Bắt thiếu giỗ không ai bắt cỗ lưng: Nếu con cháu quên ngày giỗ của ông bà cha mẹ thì thật đáng trách, nhưng nhớ đến ngày giỗ thì dù cỗ bàn cúng giỗ có đơn sơ thì không ai trách điều này.

    Bắt: là bắt lỗi, trách mắng.

    Cỗ lưng: lưng tức là vơi, lưng lửng, ở đây là mâm cỗ vơi, đơn giản, không tươm tất, thịnh soạn.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Đám Giỗ Nấu Món Gì? Nấu Cỗ 29
  • Giỗ Tổ Ngành Tóc 2022 Tại Bảo Lộc
  • Ấn Tượng Lễ Giỗ Tổ Ngành Tóc 2022
  • Lễ Giỗ Tổ Ngành Tóc Việt Nam
  • 6 Thực Đơn Đám Giỗ Thịnh Soạn, Chu Đáo Theo Từng Vùng Miền
  • Tại Sao Lại “đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”?

    --- Bài mới hơn ---

  • Dù Ai Đi Ngược Về Xuôi, Nhớ Ngày Giỗ Tổ Mùng 10 Tháng 3, Dù Ai Buôn Bán Gần Xa, Nhớ Ngày Giỗ Tổ Tháng 3 Mùng 10
  • Lễ Hội Đền Bà Chúa Kho Tại Bắc Ninh
  • Status Về Cha, 50+ Dòng Status Về Ngày Của Cha 21/6 Hay Ý Nghĩa
  • Nhớ Về Cội Nguồn, Nhớ Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương Bằng Những Vần Thơ Ý Nghĩa
  • Những Lời Chúc Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương 10/3 Hay, Ý Nghĩa Nhất
  • Tục ngữ Việt Nam có câu: “Đói giỗ Cha, no ba ngày Tết”. Cái ý “No ba ngày Tết” thì hầu như ai cũng hiểu. Tuy nhiên vấn đề khó hiểu và gây tranh cãi tại sao lại “đói giỗ cha” hoặc “đói ngày giỗ cha”? “Thưa thầy, lớp chúng em vẫn tranh luận với nhau về ý nghĩa của câu tục ngữ đói ngày giỗ cha, no ba ngày Tết. Tranh luận nhiều nhưng mỗi người một ý. Em có đem câu này về nhà hỏi bố mẹ thì bố em cũng chịu. Bố em còn bảo: “Ông nội của con mất đã lâu, giỗ nhiều lần rồi nhưng con cái chưa phải chịu đói bao giờ cả”. Không riêng gì bạn Trần Thu Thảo, thú thực, bản thân tôi nhiều lúc cũng không rõ nguyên do từ đâu dẫn đến câu tục ngữ này. Hầu hết các sách sưu tầm văn hoá dân gian chỉ thống kê chứ chưa giải thích kỹ câu đó (trừ một số câu khá đặc biệt). Đầu năm 2010, khi cuốn “Từ điển tục ngữ Việt” (Nguyễn Đức Dương, NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, 2010) xuất bản, tôi vội vã tra ngay. Mục từ này được giải thích như sau: “Hay bị đói là vào dịp giỗ cha (vì đâu còn lúc nào mà nghĩ tới chuyện ăn trong khi đang mải lo chuyện cúng giỗ); hay được ăn no là vào ba ngày Tết (vì đó là một thông lệ vốn có tự ngàn xưa)”. Cách cắt nghĩa như vậy cũng thật chưa rõ ý.” Tất tả chuẩn bị từ mấy ngày trước, lại phải tập trung lo lắng cho ngày chính giỗ, nên hầu như con cái nhà có đám ít được ăn uống chu đáo. Đấy là chưa nói, còn một số nơi bắt con cái phải nhập phép “tịnh cốc” (không được ăn mặn hay các loại ngũ cốc, chỉ uống nước lã đun sôi) để tỏ lòng hiếu thảo với cha mẹ trong ngày này. Nhiều người con, cha mẹ mới mất, vì vẫn còn nhớ thương sầu thảm, cũng chẳng có bụng dạ nào mà ăn uống cả. Vậy thì dù là ngày giỗ cha, có mâm cao cỗ đầy thật đấy, nhưng chuyện họ phải mang bụng đói trong ngày này là điều có thực và cũng là điều hoàn toàn dễ hiểu.” Đây có phải là một câu nói cho vui không ạ?”. Đó là lời của bạn Trần Thu Thảo – lớp trưởng lớp Văn (2008-2011), Trường Cao đẳng Sư phạm Hà Nội – hỏi tôi (nhân một sinh hoạt khoa học cuối năm có mời tôi làm báo cáo viên chính).

    Mục “Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt” (Báo Lao Động Chủ nhật-2012) bài “Đói ngày giỗ cha, no ba ngày Tết” của chúng tôi Phạm Văn Tình (Viện từ điển học và bác khoa thư Việt Nam) nêu tình huống cụ thể ông từng gặp:

    Thực ra cách giải thích của Nhà ngữ học Nguyễn Đức Dương mà chúng tôi Phạm Văn Tình dẫn đã được “Từ điển thành ngữ, tục ngữ Việt Nam” (Vũ Dung-Vũ Thúy Anh-Vũ Quang Hào-tái bản lần thứ 4-NXB Văn hóa-2000) đưa ra trước đó 15 năm: “Đói ngày giỗ cha, no ba ngày Tết:Một phong tục của dân khi xưa…Những ngày giỗ bố mẹ, con cái phải làm cỗ mời bà con họ hàng. Người kéo đến ăn thường đông hơn số người được mời. Người lớn lại đem theo cả trẻ con. Có những người khách không mời mà đến. Bởi vậy, chủ nhà có khi phải nhịn miệng mà thết khách cho vui lòng khách. Trong ba ngày tết, dù nghèo đói, nhà nào cũng cố phải có cỗ bàn, bánh trái, nhất là bánh chưng. Tới nhà nào chủ nhà cũng mời ăn.”

    Như vậy, theo ý chúng tôi Phạm Văn Tình, Nhà ngữ học Nguyễn Đức Dương giải thích đúng, nhưng “chưa thật rõ ý”. Để “rõ ý” hơn, chúng tôi Phạm Văn Tình đã làm cuộc “điền dã”, đi “hỏi các cụ cao niên ở nhiều nơi tôi qua (Đông Cứu, Gia Lương, Hà Bắc; Yên Xá, Ý Yên, Nam Định; Quỳnh Côi, Quỳnh Phụ, Thái Bình…)…thì biết rõ một điều: Phong tục cúng giỗ ngày xưa (ở một số vùng Việt Nam) khá khắt khe. Giỗ song thân phụ mẫu là giỗ trọng (nhất là ba năm đầu, chưa hết tang). Vào ngày giỗ, con cháu phải theo tang chế (mặc đồ tang, con gái đội khăn xô, con trai đội nùn rơm, chống gậy), đứng trước bàn thờ cha (mẹ) từ sáng sớm. Con trai trưởng phải thường xuyên túc trực, theo dõi đèn nhang và cung kính đáp lễ mỗi khi có khách vào thắp hương tưởng nhớ người quá cố. Việc tiếp đón, mời cơm khách do người nhà gia chủ lo liệu, các con (nhất là con trai) phải nghiêm chỉnh thực hiện nghi lễ bên bàn thờ cho đến khi người khách cuối cùng (đến chia sẻ, ăn uống) chào ra về.

    Cách khảo sát, lý giải của chúng tôi Phạm Văn Tình công phu, cặn kẽ hơn cả “Từ điển thành ngữ, tục ngữ Việt Nam” của Nhóm Vũ Dung. Tuy nhiên theo tôi, ý dân gian trong câu tục ngữ đang xét nói chuyện “đói” (do thiếu đói, không có gì để ăn), chứ không nói chuyện “đói” trong khi mâm cao cỗ đầy mà không có thời gian để ăn như cách lý giải của PGS. TS Phạm Văn Tình và Nhóm Vũ Dung. Càng không phải “hay đói là vào dịp giỗ cha” như Nhà ngữ học Nguyễn Đức Dương giảng giải. Vì chẳng có ở đâu phong tục làm giỗ cha lại theo quy luật như thế. Giỗ cha là dịp lễ trọng (Trâu bò được ngày phá đỗ, con cháu được bữa giỗ ông – tục ngữ). Nếu “đói vì mải lo chuyện cúng giỗ” thì cúng xong cũng phải được ăn chứ? Tục ngữ có câu “Trước cúng cha sau va vô miệng” cơ mà? (Chữ va [không phải và] có tính chất hài hước, ý chỉ con cháu ăn uống thực sự sau khi cúng giỗ). Giả sử có nhịn miệng đãi khách thì chủ ngồi tiếp, khách ăn ba, chủ nhà ít nhất cũng phải ăn một mới phải phép. Nếu nhịn hoàn toàn, ngồi nhìn khách ăn, khách nào dám gắp? Nếu là bận bịu, kể cả trong lúc “tang gia bối rối” chuyện đói có chăng cũng chỉ tạm thời mà thôi!

    Áp Tết Ất Mùi 2022 HTC

    Theo tôi, câu tục ngữ “Đói giỗ cha, no ba ngày Tết” được hiểu như sau: Ngày giỗ cha rất quan trọng, nhưng không dứt khoát phải cỗ bàn thịnh soạn. Gặp năm mùa màng thất bát, đói kém, chiến tranh, loạn lạc… thì ngày giỗ cha có khi chỉ có nén hương, chén nước, bát cơm, quả trứng gọi là “cúng cáo”, nhớ ngày kỵ. Như thế không có gì là trái đạo lý. Bởi tín ngưỡng thờ cúng của người Việt không câu nệ mâm cao cỗ đầy, “Bắt thiếu giỗ, không ai bắt cỗ lưng”. (Các cụ có thể “chước” đi cho). Thế nhưng ba ngày Tết lại là chuyện khác. Người ta có thể túng thiếu, quanh năm nhịn đói, nhịn thèm, nhưng ba ngày Tết cũng phải chạy vạy bằng được để ít nhất không được ăn ngon cũng phải ăn no, hoặc có gì đó khác ngày thường. (Có câu “Giàu hay nghèo, ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà”, hay “Đói cho chết, ngày Tết cũng phải no”). Ngày Tết được ăn ngon, ăn no, mặc đẹp, vui vẻ, nhàn hạ thì hy vọng cả năm cũng sẽ được như vậy. Bởi thế, Tết đến người ta không chỉ ăn cho no bụng mà còn ăn để lấy may cả năm. Trong câu tục ngữ “Đói giỗ cha no ba ngày Tết” dân gian đưa ra ngày rất quan trọng (giỗ cha) để so sánh, khẳng định một ngày khác còn quan trọng hơn nhiều: Tết là ngày quan trọng nhất trong tất cả những dịp lễ quan trọng trong năm; Có thể bị đói vào ngày giỗ cha nhưng ba ngày Tết dứt khoát phải được no. Tết không chỉ ý nghĩa với người sống mà còn với cả ông bà, tổ tiên. Kẻ ăn mày đến ngày giỗ cha có khi không có gì để cúng, nhưng Tết đến cũng phải cố tìm cách có được bữa tươm tất, no bụng. Không ai muốn (và không thể) “khất” được cái Tết. Không thể nhịn đói nằm co khi cả đất trời, thiên hạ đều náo nức đón Tết, vui Xuân. Đó chính là sự đặc biệt của cái Tết, đặc biệt hơn tất cả những ngày đặc biệt trong năm. Nếu hiểu “đói ngày giỗ cha” “mải lo chuyện cúng giỗ” hoặc phải làm phép “tịnh cốc” , “nhịn miệng đãi khách”, số “người kéo đến ăn thường đông hơn số người được mời” nên bị đói, sẽ sai bản chất vấn đề và không ăn nhập với ý nghĩa của “no ba ngày Tết”.

    Ta còn gặp cách nói “đói giỗ cha” của dân gian trong câu “Cha chết không lo bằng gái to trong nhà”. Thực tế “cha chết” là đại tang, việc lớn lắm! (Có câu “Khóc như cha chết” cơ mà!) Thế mà dân gian lại đem so sánh và cho rằng không bằng chuyện “gái to trong nhà”. “Gái to” là gì? Là gái lớn, gái đã đến tuổi lấy chồng. Thủ pháp này cũng nhằm gửi đến một thông điệp, kinh nghiệm: có con gái lớn đến tuổi lập gia đình là nỗi lo lắng lớn, (ví như lo quá lứa lỡ thì, lo chẳng may “lửa gần rơm lâu ngày cũng bén”, chửa hoang, tai tiếng, làng phạt vạ…) Sẽ là việc làm khá hài hước nếu chúng ta thắc mắc và cố đi tìm nguyên nhân tại sao, ở đâu lại có phong tục coi thường việc “cha chết” như vậy. Hay câu “Đau mắt không bắt giắt răng”. Đau mắt, mắt nhặm, kèm nhèm rất khó chịu! Thế nên dân gian chọn ngay “kiểu đau” này đặt trong mối tương quan, so sánh với “giắt răng” để nhấn mạnh: Đau mắt đã khó chịu rồi, giắt răng còn khó chịu hơn! (thức ăn hoặc dị vật giắt vào răng tuy không đau nhưng khó chịu vô cùng!) Hoặc câu “Lễ cả năm không bằng rằm tháng Giêng”, cách nói này cũng là nhằm nhấn mạnh để mọi người ghi nhớ Rằm tháng Giêng rất quan trọng.

    Có thể nói “Đói giỗ cha, no ba ngày Tết” (hay “Cha chết không lo bằng gái to trong nhà”; “Đau mắt không bằng giắt răng”; “Lễ cả năm không bằng rằm tháng Giêng”) là những câu tục ngữ mà ý nghĩa, thông điệp chính của nó nằm ở vế thứ hai của câu chứ không phải ở vế đầu. Bởi vậy không nên băn khuăn, cố đi tìm nghĩa đen và cách lý giải nội dung vế đầu (chỉ đóng vai trò là thủ pháp nghệ thuật là chính).

    “Đói giỗ cha, no ba ngày Tết”! Hàng ngàn năm qua, bất kể “thanh bình yên vui hay chiến tranh khốn khổ” … mỗi năm một lần, cái Tết cổ truyền Việt Nam vẫn đến rạo rực, tươi mới như mùa Xuân đất trời, thắp sáng niềm hy vọng vào ngày mai trong lòng muôn người, muôn nhà…bất kể sang giàu hay nghèo khó…

    --- Bài cũ hơn ---

  • Đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”
  • “đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”
  • “đói Ngày Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết”
  • Đói Giỗ Cha, No Ba Ngày Tết
  • Đói Ngày Giỗ Cha No Ba Ngày Tết
  • Giỗ Ba Năm Ðức Cha Giuse Vũ Duy Thống

    --- Bài mới hơn ---

  • Lễ Giỗ Ba Năm Đức Cha Giuse Vũ Duy Thống
  • Thánh Lễ Giỗ Ba Năm Đức Cha Giuse Vũ Duy Thống Tại Giáo Phận Phan Thiết.
  • Câu Hỏi 55: Độ Hương Linh. Câu Hỏi 56: Giỗ Đoạn Tang Phải Làm Gì. Câu Hỏi 57: Lý Giải Về Hiện Tượng Ngoại Cảm
  • Chia Sẻ Cách Làm Những Món Chay Đám Giỗ Tại Nhà Ngon Chuẩn Vị
  • Lên Thực Đơn Với 5 Món Chay Đơn Giản Khi Đặt Tiệc Đám Giỗ Quận 5
  • Chiều 2.3, giáo xứ Vinh Sơn Phaolô (đường 3/2, quận 10) đã tổ chức lễ giỗ ba năm ngày Ðức cha Giuse Vũ Duy Thống – cố Giám mục giáo phận Phan Thiết, nguyên Chủ tịch Ủy ban Văn hóa trực thuộc HÐGMVN – về nhà Cha. Linh mục G.B Huỳnh Công Minh chủ tế thánh lễ.

    Cha Giuse Trịnh Tín Ý, chánh xứ giáo xứ Vinh Sơn Phaolô, người từng có một thời gian dài làm việc với Ðức cha Giuse trong vài trò Thư ký Ủy ban Văn hóa, trong bài giảng lễ đã kể lại nhiều kỷ niệm sau những lần được đi công tác chung với ngài, từ đó gợi lên hình ảnh một vị Giám mục gần gũi, hòa đồng, yêu thương người nghèo… Cuối thánh lễ, bầu không khí càng trở nên sâu lắng khi những ca khúc do Ðức cha Giuse (còn được biết với tên nhạc sĩ Thông Vi Vu) sáng tác lần lượt được cất lên.

    Thắp hương và cầu nguyện trước mộ phần của ngài tại nhà thờ Chánh tòa Phan Thiết – ảnh: gpphanthiet.com

    Tại giáo phận Phan Thiết, lễ giỗ Ðức cố Giám mục cũng đã được cử hành tại nhà thờ Chánh tòa vào sáng 3.3. Ðức cha Giuse Ðỗ Mạnh Hùng, Giám mục giáo phận chủ tế. Tham dự có linh mục đoàn, các chủng sinh, tu sĩ nam nữ và mọi thành phần Dân Chúa. Ðức cha chủ tế đã mời gọi mọi người dâng lời cầu nguyện, đồng thời xin Chúa thương thanh tẩy Ðức cha Giuse bằng lòng thương xót của Chúa và thương đón nhận ngài vào quê hương vĩnh phúc, nơi đó Ðức Kitô là sự sống phục sinh cho mọi người tin cậy nơi Ngài.

    Ðức Giám mục Giuse Vũ Duy Thống sinh ngày 2.7.1952 tại Cao Mộc, Thái Bình. Ngài thụ phong linh mục ngày 26.10.1985, sau đó lần lượt đảm trách các công việc: phụ tá xứ Tân Mỹ, Hóc Môn; đặc trách xứ Bạch Ðằng, Hóc Môn; phụ khảo tại Ðại Chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn. Sau ngày du học tại Paris, Pháp và lấy bằng thạc sĩ Thần học, ngài trở về làm giáo sư Ðại Chủng viện Thánh Giuse Sài Gòn. Ngày 14.7.2001, Tòa Thánh bổ nhiệm cha Giuse Vũ Duy Thống làm Giám mục Phụ tá TGP TPHCM, hiệu tòa Tortiboli. Thánh lễ tấn phong diễn ra ngày 17.8.2001 tại nhà thờ Ðức Bà Sài Gòn do Ðức Tổng Giám mục G.B Phạm Minh Mẫn chủ phong. Ngày 25.7.2009, Tòa Thánh bổ nhiệm Ðức cha làm Giám mục Chánh tòa GP Phan Thiết. Ðức cha là Chủ tịch Ủy ban Văn hóa – HÐGMVN từ năm 2001 cho đến khi qua đời. Ngài đã về cùng Chúa lúc 8 giờ ngày 1.3.2017, hưởng thọ 65 tuổi, sau 32 năm linh mục, 16 năm giám mục.

    KIM NGÂN

    --- Bài cũ hơn ---

  • Tour Hạ Long Giá Rẻ 3 Ngày 2 Đêm
  • Tình Yêu 7 Năm Tan Vỡ Chỉ Sau 3 Ngày Về Quê Bạn Trai Làm Giỗ Đầy “sóng Gió”
  • Chương Trình Đọc Kinh Giỗ / Kinh Tối Gia Đình / Giuse Luca
  • Cách Đọc Kinh Cho Đám Giỗ
  • Ngày Giỗ Tổ Năm Đầu Độc Lập
  • Lễ Giỗ Ba Năm Đức Cha Giuse Vũ Duy Thống

    --- Bài mới hơn ---

  • Thánh Lễ Giỗ Ba Năm Đức Cha Giuse Vũ Duy Thống Tại Giáo Phận Phan Thiết.
  • Câu Hỏi 55: Độ Hương Linh. Câu Hỏi 56: Giỗ Đoạn Tang Phải Làm Gì. Câu Hỏi 57: Lý Giải Về Hiện Tượng Ngoại Cảm
  • Chia Sẻ Cách Làm Những Món Chay Đám Giỗ Tại Nhà Ngon Chuẩn Vị
  • Lên Thực Đơn Với 5 Món Chay Đơn Giản Khi Đặt Tiệc Đám Giỗ Quận 5
  • Người Sở Hữu Biết Những Món Ăn Trong Thực Đơn Đãi Tiệc Đám Giỗ ??
  • Chiều ngày 2.3, giáo xứ Vinh Sơn Phaolô (đường 3/2, quận 10) đã tổ chức lễ giỗ ba năm ngày Đức cha Giuse Vũ Duy Thống – cố Giám mục giáo phận Phan Thiết, nguyên Chủ tịch Ủy ban Văn hóa trực thuộc HĐGMVN – về nhà Cha. Linh mục G.B Huỳnh Công Minh chủ tế thánh lễ.

    Cha Giuse Trịnh Tín Ý, chánh xứ giáo xứ Vinh Sơn Phaolô, người từng có một thời gian dài làm việc với Đức cha Giuse trong vài trò Thư ký Ủy ban Văn hóa, trong bài giảng lễ đã kể lại nhiều kỷ niệm sau những lần được đi công tác chung với ngài, từ đó gợi lên hình ảnh một vị Giám mục gần gũi, hòa đồng, yêu thương người nghèo… Cuối thánh lễ, bầu không khí càng trở nên sâu lắng khi lần lượt những ca khúc do Ðức cố Giám mục Giuse (còn được biết với cái tên nhạc sỹ Thông vi vu) sáng tác, cũng lần lượt được cất lên.

    Tại giáo phận Phan Thiết, sáng ngày 3.3 cũng đã cử hành lễ giỗ tại nhà thờ Chánh tòa. Đức cha Giuse Đỗ Mạnh Hùng, Giám mục giáo phận chủ tế. Tham dự có linh mục đoàn, các chủng sinh, tu sĩ nam nữ và đông đảo mọi thành phần dân Chúa trong giáo phận. Tại đây, Đức cha chủ tế đã kêu gọi mọi người dâng lời cầu nguyện, đồng thời xin Chúa thương thanh tẩy Đức cha Giuse bằng lòng thương xót của Chúa và thương đón nhận ngài vào quê hương vĩnh phúc, nơi đó Đức Kitô là sự sống phục sinh cho mọi người tin cậy nơi Ngài.

    Ðức Giám mục Giuse Vũ Duy Thống sinh ngày 2.7.1952 tại Cao Mộc, Thái Bình. Ngài thụ phong linh mục ngày 26.10.1985, sau đó lần lượt đảm trách các công việc: phụ tá xứ Tân Mỹ, Hóc Môn; đặc trách xứ Bạch Ðằng, Hóc Môn; phụ khảo tại Ðại Chủng viện Thánh Giuse, Sài Gòn. Sau ngày du học tại Paris – Pháp và lấy bằng Thạc sĩ Thần học, ngài trở về làm giáo sư Ðại Chủng viện Thánh Giuse, Sài Gòn. Ngày 14.7.2001, Tòa Thánh bổ nhiệm cha Giuse Vũ Duy Thống làm Giám mục Phụ tá TGP TPHCM, hiệu tòa Tortiboli. Thánh lễ tấn phong diễn ra ngày 17.8.2001 tại nhà thờ Ðức Bà Sài Gòn do Ðức Tổng Giám mục G.B Phạm Minh Mẫn chủ phong. Ngày 25.7.2009, Tòa Thánh bổ nhiệm Ðức cha làm Giám mục Chánh tòa GP Phan Thiết. Ðức cha là Chủ tịch Ủy ban Văn hóa – HÐGMVN từ năm 2001 cho đến khi qua đời. Ngài đã về cùng Chúa lúc 8 giờ ngày 1.3.2017, hưởng thọ 65 tuổi, sau 32 năm linh mục, 16 năm Giám mục.

    KIM NGÂN

    --- Bài cũ hơn ---

  • Giỗ Ba Năm Ðức Cha Giuse Vũ Duy Thống
  • Tour Hạ Long Giá Rẻ 3 Ngày 2 Đêm
  • Tình Yêu 7 Năm Tan Vỡ Chỉ Sau 3 Ngày Về Quê Bạn Trai Làm Giỗ Đầy “sóng Gió”
  • Chương Trình Đọc Kinh Giỗ / Kinh Tối Gia Đình / Giuse Luca
  • Cách Đọc Kinh Cho Đám Giỗ
  • Ý Nghĩa Ngày Giỗ Và Bài Văn Khấn Ngày Giỗ Ông, Bà, Cha, Mẹ

    --- Bài mới hơn ---

  • Ý Nghĩa Ngày Giỗ Trong Phong Tục Truyền Thống Của Người Việt
  • Vợ Không Nhớ Ngày Giỗ Ông Bà Của Chồng!
  • Ngày Giỗ, Ngày Sinh Và Tập Quán Gắn Với Ngày Sinh
  • Đền Thờ Ông Bà Chủ Chợ Cao Lãnh
  • Lễ Giỗ Ông, Bà Chủ Chợ Cao Lãnh: Tri Ân Tiền Nhân
  • Đây là ngày con cháu tưởng nhớ đến các vị tổ tiên. Để ngày giỗ diễn ra trong khi ấm cúng thì cần có một mâm cơm cúng và cùng với đó là bài văn khấn cúng giỗ cho trọn vẹn.

    Ý nghĩa và những ngày cúng giỗ quan trọng:

    Đạo lý làm người luôn được người dân Việt Nam coi trọng. Người Việt luôn đề cao tính hiếu thảo trong cuộc sống hằng ngày. Bởi vậy những câu cao dao hay tục ngữ vẫn luôn hay nhắc về công cha, nghĩa mẹ và các đấng sinh thánh.

    Chính vì lẽ đó, việc cúng giỗ những người đã khuất sẽ giúp cho con người thể hiện được lóng hiếu kính đối với tiên tổ, với những người đã khuất.

    Tùy thuộc vào điều kiện kinh tế của gia đình mà việc cúng giỗ sẽ được tổ chức như thế nào – có thể tổ chức linh đình mới bà con, hàng xóm đến dự hoặc cũng có thể là một mâm cơm để gia đình sum vầy. Nhưng dù thế nào thì việc ngày giỗ cùng đã thể hiện được lòng thành kính với người đã khuất.

    Những ngày giỗ quan trọng: Giỗ đầu

    Người thân qua đời sau một năm thì tiến hành giỗ đầu. Trong thời gian này, những người có người thân mất vẫn chưa khây khỏa được nỗi đau buồn và sự nhớ thương. Thông thường vào ngày giỗ đầu của người đã khuất, mọi người thường tổ chức linh đình, mời họ hàng và hàng xóm đến.

    Giỗ hết

    Hai năm sau khi người thân mất, người ta sẽ tổ chức giỗ hết. Đây cũng là thời gian ngắn nên mọi người vẫn còn chút đau buồn và nhớ tới người thân đã mất. Vào ngày giỗ hết này, mọi người cũng tổ chức cúng giỗ to như giỗ đầu.

    Giỗ thường

    Giỗ thường là ngày giỗ từ năm thứ ba trở đi, trong ngày giỗ thường mọi người không phải tổ chức to như ngày giỗ đầu hay giỗ hết, ngày giỗ này có thể thu hẹp lại trong phạm vi gia đình và tù đó sẽ được tiến hành hàng năm.

    Bài văn khấn ngày giỗ ông, bà, cha, mẹ:

    Bạn đang đọc bài viết Ý nghĩa ngày giỗ và bài văn khấn ngày giỗ ông, Bà, Cha, Mẹ tại chuyên mục Cần biết, trên website Thích gì chọn đó

    --- Bài cũ hơn ---

  • Cảm Xúc Về Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương Của Em
  • Học Tiếng Anh Theo Chủ Đề: Giỗ Tổ Hùng Vương 10/3
  • Phân Tích Chương Iv “trong Lòng Mẹ ” Trích Trong Tác Phẩm “những Ngày Thơ Ấu”
  • Phân Tích Nhân Vật Bà Cô Trong Đoan Trích Trong Lòng Mẹ
  • Stt Về Mẹ, Những Câu Nói Hay Về Mẹ Cảm Động Rơi Nước Mắt
  • Web hay
  • Links hay
  • Push
  • Chủ đề top 10
  • Chủ đề top 20
  • Chủ đề top 30
  • Chủ đề top 40
  • Chủ đề top 50
  • Chủ đề top 60
  • Chủ đề top 70
  • Chủ đề top 80
  • Chủ đề top 90
  • Chủ đề top 100
  • Bài viết top 10
  • Bài viết top 20
  • Bài viết top 30
  • Bài viết top 40
  • Bài viết top 50
  • Bài viết top 60
  • Bài viết top 70
  • Bài viết top 80
  • Bài viết top 90
  • Bài viết top 100