Tục Cúng Đất Ở Xứ Huế

--- Bài mới hơn ---

  • Hướng Dẫn Cách Bày Mâm Ngũ Quả Trên Bàn Thờ Ngày Tết 2021 Theo Truyền Thống
  • Tục Lệ Cúng Đất Của Người Dân Huế
  • Cách Chuẩn Bị Mâm Cơm Cúng Đưa Ông Táo Về Trời
  • Bật Mí Cách Làm Mâm Cúng Thôi Nôi Cho Bé Trai Đơn Giản Nhất
  • Dịch Vụ Đặt Mâm Cỗ Cúng Rằm Tháng Giêng Hút Khách
  • Th12 26, 2021 bởi admin

    Cúng đất còn có tên gọi : Cúng Thần hoàng bổn xứ. Tục lệ này đã được người dân thực hiện suốt chiều dài 700 năm của đất Thuận Hóa ( Huế xưa) được xem như là một dị bản của của 2 tục cúng : Tục cúng ông Tà (néak Tà) là hiện thân chủ cũ của đất phương Nam . Theo người Việt gốc Khmer Nam bộ thì néak Tà là thần tạo vật… đồng thời cũng là các vị thủy tổ của dòng họ, gọi chung là Tà Arak và Tục cúng vợ chồng chủ đất (chủ Ngung- còn gọi là vợ chồng chủ đất Man Nương, căn cứ vào nguồn gốc hình thành tín ngưỡng thì họ là người Chiêm Thành (Chăm) được coi như đại diện cho dân tộc trông coi đất đai) ở vùng Nam Trung Bộ (Khánh Hòa, Phú Yên, Ninh Thuận…) .

    2/ Đối tượng được cúng:

    Tục cúng đất của người Huế đã có lịch sử suốt hơn 700 năm Người được cúng là các vị thần thành hoàng, ngũ phương, ngũ hành, thần đất, thần nhà, thần tiên sư các nghề, thần vườn, thần quản lục súc, thần che chở của cải, thần phúc đức, chủ đất, kho đất, thần cây gỗ, thần đường sá, thần cai quản các loại ma, núi đồi đầm phá, thần bảo vệ đất, cha đất, con đất, cháu đất, cửa ngõ, chúa quỷ miệng lửa và lực sĩ mặt cháy.

    Đặc biệt trong lễ cúng này, chủ nhà thành tâm kính mời linh hồn cô đơn các ma Chàm, ma Chợ, ma Mọi, ma Rợ, vì ốm đau đói khát mà chết; ma Lồi ma Lạc có tước vị mà không có tên, có tên mà không có tước vị cùng đến dự.

    3/ Thời gian thực hiện:

    Diễn ra hàng năm , mỗi năm cúng 2 lần và tùy theo điều kiện khác nhau của mỗi gia đình có thể bố trí ngày cúng trong 2 tháng là tháng 2 và 8 âm lịch . Thông thường các gia đình chọn những ngày được cho là tốt và nhàn rỗi.

    4/ Thể thức bày biện và vái lạy:

    Nguyên tác về một mâm cúng đất ở Huế được bố trí ở 3 bàn thượng, trung, hạ (bàn hội đồng).

    – Bàn thượng chỉ có một con gà trống luộc, gồm huyết và lòng rắc muối hạt một con dao bằng tre, cùng một dĩa xôi trắng, phụ năm sáu chén chè .

    – Bàn trung gồm một con gà mái luộc đầy đủ lòng và huyết cũng rắc muối hạt đặt dao tre, một dĩa xôi trắng và một số chén chè. Tại bàn cúng này còn có 3 con cua bể, 3 quả trứng và 3 miếng thịt heo luộc đều có rắc muối sống.

    – Bàn hạ, còn gọi là bàn hội đồng, bố trí một mâm cơm đầy đủ các thức ăn song không thể thiếu các món: một dĩa ra tập tàng luộc (có thể thay bằng rau khoai) với nước mắm nêm, một gắp cá nướng, loại cá nhỏ và một khay khoai sắn luộc, một khay gạo sống muối sống, một đĩa cua đồng nhỏ còn sống , trứng gà luộc và một bát cháo thánh (cháo trắng), hột nổ ngũ sắc, đường đen.

    Tất cả 3 bàn này đều có hoa quả, bát hương, cây đèn, ly nước, ly rượu, dĩa cau trầu với nguyên tắt ” Đông bình ,tây quả “. Ngoài ra còn có các loại vàng mã (đồ giấy), ở bàn thượng là một chiếc ngai có tàng, trên đặt mũ phương phát, một đôi hia, và một chiếc áo vẽ rồng có đai đeo. Ở bàn trung gồm trang phục của bà thổ, bà hỏa là 2 chiếc nón quai thao, 2 chiếc quần, 2 chiếc áo vẽ hình chim phụng, hai chiếc đãy cau trầu và hai chiếc quạt, năm bộ chủ Ngung Man Nương, gồm 5 chiếc nón chóp nhọn và 5 bộ áo quần, năm bộ Ngũ phương gồm 5 chiếc mũ, 5 đôi giày, 5 chiếc áo nhỏ, thập nhị Long Trạch gồm 12 chiếc áo đen. Ở bàn hạ, hội đồng, chỉ bày áo binh

    Ngoài ra, bao giờ chủ nhà cũng lấy bẹ chuối làm thành một chiếc túi đựng thức ăn, áo binh, giấy vàng bạc, treo ở chân bàn ( trong lúc cúng ) và treo ở cổng nhà hoăc ngã ba đường (sau khi cúng xong ) gọi là Xà Lẹc ( là cái túi đeo hong làm bằng tre mây của người dân tộc mang theo đựng thức ăn để đi đường hoặc đi làm nương rấy) dành cho những “người” qua đường.

    Tuy nhiên, trong thực tế hiện nay vì nhiều lý do số bàn bày biện chỉ còn lại 2 : bàn Thượng và bàn Hạ ( bàn hội đồng ) và đồ giấy cũng đơn giản theo ít nhiều.

    Bàn đặt ở trước nhà, gia chủ đứng từ trong nhà lạy ra và khấn vái tên đầy đủ các thiên thần cai quản trời đất, vùng đất cụ thể, nhà cửa của gia chủ… Đặc biệt còn dâng cúng cả những cô hồn người Chăm… từng cư trú trên địa bàn Huế, cũng như những hài cốt tiềm ẩn trong đất. Cũng chính vì có đối tượng là cô hồn người dân tộc thiểu số nên mới bày biện món rau khoai luộc chấm nước ruốc, xâu cá tôm nướng.

    5/ Ý nghĩa:

    Cúng đất là dịp để gia đình, bạn bè họp mặt sau khi mùa vụ đã gặt hái xong. Tục lệ này nhằm thắt chặt tình cộng đồng hàng xóm, láng giềng. Cúng đất còn là dịp để các bà, các chị thể hiện sự khéo léo, giỏi giang trổ tài nữ công gia chánh.

    Tục lệ cúng đất không nặng yếu tố mê tín dị đoan, mà thể hiện tấm lòng “uống nước nhớ nguồn”, tri ân, biết ơn tổ tiên. Vì vậy, cần bảo tồn nếp sinh hoạt văn hóa dân gian mang tính nhân văn cao này của người dân xứ Huế ,tránh những biến tướng suy nghĩ sai lệch đem lại trở thành những hình thức mê tín dị đoan thái quá.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Mâm Cỗ Cúng Ông Công Ông Táo Đầy Đủ Gồm Những Gì?
  • Hướng Dẫn Chuẩn Bị Lễ Vật, Văn Khấn Lễ Đầy Cữ
  • Nghi Lễ Cúng Đầy Cữ Cho Bé Gái, Trai Tiến Hành Như Thế Nào?
  • Mâm Cúng Mùng 5 Tháng 5 Cần Chuẩn Bị Những Gì?
  • Mâm Cúng Mùng 5/5 Và Những Điều Nhất Định Phải Biết
  • Lễ Cúng Âm Hồn Ở Huế

    --- Bài mới hơn ---

  • Ý Nghĩa Thật Sự Và Bài Cúng Lễ Khai Hạ Đầu Năm
  • Chọn Ngày Giờ Đẹp Cúng Hóa Vàng Hết Tết Canh Tý, Gia Tiên Độ Trì Bình An Suốt Năm 2021
  • Xuất Hành Đầu Năm 2021, Chọn Giờ Đẹp Đi Làm, Mở Hàng, Khai Xuân
  • Văn Khấn Cúng Mở Hàng Đầu Xuân
  • Bài Khấn Cúng Đất Đầu Năm
  • Bài Cúng Cô Hồn, Bài Cúng Giỗ ông, Bài Cúng Giỗ Đầu, Bài Cúng Giỗ Bố, Bài Cúng Giỗ, Bài Cúng Phủ Tây Hồ, Bài Cúng Đổ Mái, Cung ứng Séc, Cúng Cầu Yên, Bài Cúng Gọi Hồn, Bài Cúng Hay, Cúng Đất Đầu Năm, Bài Cúng Xe Mới, Bài Cúng ông Nội, Bài Cúng ông Táo, Bài Cúng ông Thần Tài, Bài Cúng Phá Nhà Cũ, Thủ Tục Cúng 30 Tết, Bài Cúng Hết Khó, Van Cung Đau Nam, Cung Và Nửa Cung Đấu Hóa, Bài Cúng Dỗ, Cung-ey, Cung-eym-hoc-t, Bài Cúng Xin Lộc, Bài Cúng Xin Bán Nhà, Mẫu Cung ứng Sec, Cung-eym-hoc-tv, Bài Cúng Cơm, Bài Cúng Dỡ Nhà, Bài Cúng Dời Bếp, Thể Lệ ước Mơ Cùng Yan, Cúng Xóm, Bài Cúng Đầy Năm Cho Bé Gái, Bài Cúng Đầu Năm, Bài Cúng Yên Đầu Năm, Cung-e, Bài Cúng Đất, Bài Cúng Dọn Về Nhà Mới, Bài Cúng Ong Dia, Sáh Cung, Văn Tế Cúng ông Bà, Văn Tế Cúng ông Táo, Văn Tế Cúng Rằm, Bài Cúng ở Đền Mẫu, Văn Tế Cúng Xe, Mo U Xo Cu Cung, Văn Tế Cúng Xóm, Bài Cúng ở Mộ, Văn Tế Cúng Các Bác, Bài Cúng O Den, Văn Tế Cúng Đất Đầu Năm, Bài Văn Tế Cúng Đất, Văn Tế Cúng Đất, Văn Tế Cúng Đầu Năm, Cung Của Gạo, Văn Cúng Tạ Mộ, Cung Gạo, Văn Tế Cúng Cô Hồn Đầu Năm, Bài Cúng Mụ, Vai Trò Cung Cấp Dầu Mỏ Của Tây Nam á, Cúng, Bài Cúng Lễ Cất Nóc, Bài Cúng Lễ ăn Hỏi, Bài Cúng Lập Bàn Thờ Thần Tài, Bài Cúng Làm Nhà, Bài Cúng Làm ăn, Bài Cúng Kỵ Yên Đầu Năm, Thủ Tục Cúng 49, Bài Cúng Lễ Đầu Năm, Bài Cúng Lễ Đổ Mái Nhà, Bài Cúng Mời Về ăn Tết, Bài Cúng ở Nhà Thờ Họ, Bài Cúng ở Phủ Tây Hồ, Bài Cúng Ong Ba, Bài Cúng Mẫu, Văn Tế Cúng Xóm Đầu Năm, Thủ Tục Cúng ông Táo, Bài Cúng Lễ Tạ Đất, Bài Văn Cung Xom Dau Năm, Bài Cúng 12 Bà Mụ, Bài Cúng Vào Bếp Mới, Bài Cúng 30 Tết, Bài Cúng Xây Nhà, Bài Cúng 10/3, Bài Cúng Sao Mộc Đức, Bài Cúng 1 Tết, Bài Cúng Xe, Bài Cúng Sao, Bài Cúng Xe 16, Bài Cúng 01 Tết, Lễ Cúng 49, Bài Cúng Rẫy, Tóm Tắt Em Sẽ Đến Cùng Cơn Mưa, Bài Cúng Thần Tài, Mở 2 Văn Bản Cùng Lúc, Bài Cúng 49, Đề Tài Ung Thư Cổ Tử Cung, Sớ Cúng Đất, Bài Cúng Tam Tai,

    Bài Cúng Cô Hồn, Bài Cúng Giỗ ông, Bài Cúng Giỗ Đầu, Bài Cúng Giỗ Bố, Bài Cúng Giỗ, Bài Cúng Phủ Tây Hồ, Bài Cúng Đổ Mái, Cung ứng Séc, Cúng Cầu Yên, Bài Cúng Gọi Hồn, Bài Cúng Hay, Cúng Đất Đầu Năm, Bài Cúng Xe Mới, Bài Cúng ông Nội, Bài Cúng ông Táo, Bài Cúng ông Thần Tài, Bài Cúng Phá Nhà Cũ, Thủ Tục Cúng 30 Tết, Bài Cúng Hết Khó, Van Cung Đau Nam, Cung Và Nửa Cung Đấu Hóa, Bài Cúng Dỗ, Cung-ey, Cung-eym-hoc-t, Bài Cúng Xin Lộc, Bài Cúng Xin Bán Nhà, Mẫu Cung ứng Sec, Cung-eym-hoc-tv, Bài Cúng Cơm, Bài Cúng Dỡ Nhà, Bài Cúng Dời Bếp, Thể Lệ ước Mơ Cùng Yan, Cúng Xóm, Bài Cúng Đầy Năm Cho Bé Gái, Bài Cúng Đầu Năm, Bài Cúng Yên Đầu Năm, Cung-e, Bài Cúng Đất, Bài Cúng Dọn Về Nhà Mới, Bài Cúng Ong Dia, Sáh Cung, Văn Tế Cúng ông Bà, Văn Tế Cúng ông Táo, Văn Tế Cúng Rằm, Bài Cúng ở Đền Mẫu, Văn Tế Cúng Xe, Mo U Xo Cu Cung, Văn Tế Cúng Xóm, Bài Cúng ở Mộ, Văn Tế Cúng Các Bác,

    --- Bài cũ hơn ---

  • Nét Đẹp Trong Phong Tục Đầu Năm Ở Huế
  • Thủ Tục Và Bài Văn Cúng Mở Hàng Xuyên Năm Cũ Thông Đầu Năm Mới 2021
  • Bài Văn Khấn Cúng Giao Thừa Năm Kỷ Hợi 2021 Chuẩn Nhất Nhà Nào Cũng Cần
  • Cúng Khai Trương Đầu Năm 2021 Gồm Những Lễ Vật Gì? Bài Cúng?
  • Mâm Cúng Khai Trương Đầu Năm Gồm Những Gì?
  • Tục Lệ Cúng Đất Của Người Dân Huế

    --- Bài mới hơn ---

  • Cách Chuẩn Bị Mâm Cơm Cúng Đưa Ông Táo Về Trời
  • Bật Mí Cách Làm Mâm Cúng Thôi Nôi Cho Bé Trai Đơn Giản Nhất
  • Dịch Vụ Đặt Mâm Cỗ Cúng Rằm Tháng Giêng Hút Khách
  • Chuẩn Bị Và Ý Nghĩa Của Mâm Ngũ Quả Cúng Khai Trương
  • Gợi Ý Nhanh Những Set Lễ Hoa Trái Cúng Rằm, Đặt Về Tận Tay Cao Nhất 300K Vô Cùng Tươm Tất
  • Tục lệ cúng đất của người dân Huế

    Cúng đất còn có tên là lễ ” Tạ thổ kỳ yên”. Cúng đất là lễ dâng cúng cho các vị thần Đất và các vị thần phối thuộc, mỗi năm diễn ra hai lần vào một ngày tốt trong tháng 2 và tháng 8 âm lịch.

    Vậy thì vì sao ở Huế có tục lệ cúng đất mà những nơi khác lại không có? Tương truyền, khi Công chúa Huyền Trân được gả cho vua Chế Mân của nước Chiêm Thành vào năm 1306, Đại Việt ta nhận được sính lễ từ vua Chăm là vùng đất 2 châu: Châu Ô, Châu Lý (Châu Rí). Tính theo ngày nay là vùng đất phía Nam tỉnh Quảng Bình cho đến phía Bắc tỉnh Quảng Ngãi. Như vậy, cư dân ở vùng đất này vốn là cư dân của Vương quốc Chămpa, theo suy nghĩ của người Đại Việt lúc bấy giờ vùng đất này là vùng đất xa lạ, họ chưa quen thổ nhưỡng, khí hậu, địa hình cho nên khi vào đây lập nghiệp họ mang trong mình sự tôn kính đối với người dân bản địa và các vị thần linh ở đây. Từ đó, họ có lệ cúng Đất như là việc mong thần linh và những linh hồn người bản địa từng cư ngụ ở đây phù hộ độ trì, chấp thuận cho sự có mặt làm ăn sinh sống của cư dân Đại Việt ta.

    Qua đó, ta thấy rằng Lễ cúng Đất không chỉ có ở Huế mà cả vùng từ Quảng Bình đến Quảng Ngãi. Nhưng ngày nay, ở các vùng đó vì nhiều lí do họ không còn cúng đều như ở Huế nữa. Là vùng đất xứ Kinh kỳ đầy tâm linh, Huế vẫn giữ nét truyền thống ấy một cách đầy thành kính.

    Một lễ cúng đất đầy đủ nhất có đến 3 bàn: bàn thượng, bàn trung và bàn hạ. Mỗi bàn đều có hương đèn, hoa quả, cau trầu rượu, giấy vàng mã. Bàn thượng đặt bộ áo thổ thần, vật thực gồm con gà, bát xôi, xung quanh là xôi chè. Bàn trung đặt hai bộ áo bà, năm bộ áo ngũ phương, lễ vật gồm miếng thịt heo luộc, đĩa xôi, ba đĩa cua trứng luộc chín, có miếng thịt tợ đặt lên trên và mâm cỗ cúng cơm, đặt biệt có đĩa rau khoai luộc, chén nước ruốc và xâu cá, thịt nướng. Bàn hạ đặt áo, cháo, gạo, muối, khoai, sắn, đậu lạc…Ba bàn đặt trước nhà, gia chủ đứng từ trong nhà lạy ra. Danh sách dâng cúng và khấn vái gồm đất nhà cửa của gia chủ cho đến thần suối, thần giếng và tổ tiên làng xã, gia tộc. Đặc biệt là dâng cúng những cô hồn người Chăm từng cư trú, những oan hồ không ai thờ tự…

    Khi gần xong lễ, gia chủ sẽ sớt một ít vật thực, và một số thực phẩm nói trên vào cái bẹ chuối gập thành hình cái đãy nhỏ cùng ít áo giấy âm binh đem treo ở góc vườn. Vàng mã thì đốt đi, cháo thánh, gạo muối vãi lên trên khi lửa đốt sắp tàn.

    Lễ cúng này biểu tỏ nét đẹp trong tâm thức của cư dân Huế nhằm cầu nguyện âm siêu, dương thái, cuộc sống an lành.

    Theo Thiêu Trúc (KPH)

    --- Bài cũ hơn ---

  • Hướng Dẫn Cách Bày Mâm Ngũ Quả Trên Bàn Thờ Ngày Tết 2021 Theo Truyền Thống
  • Tục Cúng Đất Ở Xứ Huế
  • Mâm Cỗ Cúng Ông Công Ông Táo Đầy Đủ Gồm Những Gì?
  • Hướng Dẫn Chuẩn Bị Lễ Vật, Văn Khấn Lễ Đầy Cữ
  • Nghi Lễ Cúng Đầy Cữ Cho Bé Gái, Trai Tiến Hành Như Thế Nào?
  • Hoa Tre Trong Lễ Cúng Đầu Năm Ở Huế

    --- Bài mới hơn ---

  • Liên Hiệp Các Hội Khkt Tỉnh Thừa Thiên Huế
  • Cách Cúng Giỗ Tổ Nghề Sân Khấu Năm 2021
  • Bài Cúng Ông Công Ông Táo Ngày 23 Tháng Chạp
  • Tìm Hiểu Văn Khấn Thánh Mẫu Ở Chùa Chuẩn Nhất
  • Bài Văn Khấn Cúng Khi Đi Thuê Nhà Mới Đúng Phong Tục
  • Nụ cười của mệ Hà Hữu Hảo (82 tuổi), cứ sau Tết là mệ vui “sống sum vầy” với bông tre truyền thống.

    Thông thường lễ cúng bổn mạng được tổ chức từ ngày mùng 4 – 16 tháng Giêng. Tuy nhiên, tập trung nhiều nhất là tối mồng 8-9 tháng Giêng, vì đó là ngày “tiên sư giáng hạ”. Một số địa phương lễ bổn mạng được cúng lai rai suốt tháng Giêng âm lịch.

    Ở quê tôi, từ đầu tháng Chạp người ta đã chuẩn bị tre, chọn tre để vót bông. Để làm hoa tre trước hết là chọn tre còn tươi, sau đó cưa tre thành từng đoạn dài khoảng 20 cm có hình tròn to bằng ngón tay cái, rồi dùng mác (rựa) thật bén để vót tre. Mác càng bén thì đường tre vót ra càng cong vút và sắc nét. Sau khi các cọng tre được vót ra đầy đặn thì dùng tay vo cho hoa tre được tròn trịa hơn, phía dưới vót nhọn để khi cúng cắm vào đĩa xôi gọn gàng.

    Sau khi vót xong, hoa tre được nhuộm màu đỏ, cánh sen, màu gạch, vàng.

    Hoa tre được nhuộm màu đỏ, màu gạch, màu cánh sen, màu vàng đậm để người mua tùy sở thích mà chọn lựa. Thông thường người mua chọn màu đỏ nhiều hơn vì người ta quan niệm rằng đầu năm sẽ được gặp nhiều may mắn, cái gì cũng “đỏ” như bông hoa tre.

    Màu đỏ được người cúng chọn nhiều nhất, vì người ta quan niệm đầu năm mọi việc đều “đỏ” như hoa tre.

    Ở nông thôn, người làm hoa tre chỉ cần vài chục ngàn đồng mua phẩm nhuộm vì nguyên liệu tre đã có sẵn trong vườn nhà. Ông Trần Đình Luyện ở Thủy Dương (Hương Thủy- Thừa Thiên – Huế), sau 3 ngày miệt mài ngồi vót hoa tre cũng có thu nhập thêm vài trăm ngàn đồng, góp phần cải thiện bữa cơm gia đình.

    Hoa tre vừa mang tính tâm linh, vừa rất dân dã được ưa chuộng ở vùng đất cố đô Huế.

    Còn bà Lê Thị Quỳnh ở Phú Dương (Phú Vang, Thừa Thiên – Huế) cho biết: Hàng năm, sau khi ăn Tết xong thì cả 3 mẹ con tui vót hoa tre suốt cả tuần, vót đến đâu khách quen đến lấy hết hàng chừng đó. Thu nhập trong mùa cúng bổn mạng cũng được 2.000.000đ. Giá bán sỉ hoa tre mỗi cặp là 3.000đ, còn giá bán lẻ dao động từ 4.000đ- 6.000đ/ cặp tùy theo từng phiên chợ, từng khách mua.

    Anh Hồ Văn Hộ ở thôn Tiên Nộn (xã Phú Mậu, huyện Phú Vang, Thừa Thiên – Huế) cần mẫn vót bông tre. Công việc này được anh thực hiện đã 10 năm nay.

    Mỗi loài hoa đều có nét đẹp riêng, có giá trị sử dụng trong từng lễ nghi riêng biệt. Nếu hoa giấy được thờ cúng ở trang ông, trang bà, bếp thờ táo quân, thì hoa tre là lễ vật không thể thiếu trong cúng bổn mạng đầu năm; âu cũng góp phần tô điểm cho mùa xuân – mùa của lễ hội càng thêm rực rỡ và thi vị hơn nhiều.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Văn Khấn Tất Niên Chiều 30 Tết Canh Tý 2021 Chuẩn Nhất
  • Luận Về Đền Ông Chín Cờn Nghệ An
  • Văn Khấn Nhập Trạch (Về Nhà Mới) Chuẩn Nhất, Phổ Biến Nhất
  • Văn Khấn Bài Cúng Giỗ Tổ Dòng Họ Được Sử Dụng Nhiều Nhất
  • Văn Khấn Chuộc Nhà Khi Mượn Tuổi
  • Lễ Tế Cô Hồn Quy Mô Lớn Ở Huế

    --- Bài mới hơn ---

  • Văn Hóa Tâm Linh Mùa Cúng Âm Hồn Ở Huế
  • Nguồn Gốc Nghi Lễ, Chức Năng, Ý Nghĩa Của Lễ Cúng Cô Hồn
  • Bài Khấn Cúng Cô Hồn Tháng 7 Đầy Đủ
  • Văn Khấn Cúng Cô Hồn Tháng 7 Âm Lịch
  • Ý Nghĩa Và Nghi Thức Cúng Cô Hồn Và Cầu Siêu Thầy Nhật Từ
  • Lệ tục này bắt nguồn từ biến cố thất thủ kinh đô ngày 23-5 năm Ất Dậu (5-7-1885). Người Huế gọi ngày này là ngày quảy cơm chung.

    Nửa đêm 22-5 rạng sáng 23-5, Tôn Thất Thuyết, người đứng đầu phái chủ chiến đã huy động quân sĩ đánh vào đồn binh Pháp ở Mang Cá và khu Tòa Khâm sứ.

    Quân triều đình chiến đấu rất dũng cảm nhưng thất bại vì vũ khí thô sơ. Quân Pháp phản công, chiếm thành, giết chóc. Cả kinh thành chạy loạn, người chết và bị thương nhiều vô kể.

    Từ đó về sau, 23-5 trở thành ngày giỗ lớn, ngày quẩy cơm chung của cả kinh thành. Họ cúng cho những người tử nạn gồm binh sĩ, dân chúng, quan lại, thợ thầy… bị trúng đạn, chen lấn dày đạp nhau mà chết, bị ngã xuống thành khi tìm cách leo ra khỏi thành, rơi xuống hồ nước, cống rãnh dày đặc trong thành…

    Đàn tế ở nghĩa trủng thứ hai. Ảnh: Thanh Tùng.

    Chín năm sau ngày kinh đô thất thủ (1894), đàn Âm Hồn được triều đình cho thiết lập ở gần cửa Quảng Đức và cửa Nhà Đồ. Đến ngày 23-5 dựng các bàn thờ cúng các vong linh bị chết trong chiến tranh.

    Lúc đầu đàn lộ thiên, về sau triều đình cho xây một ngôi nhà ba gian để thờ và cất giữ đồ tự khí. Sau năm 1945 một tổ chức ngoài nhà nước được hình thành để lo việc cúng tế cho các anh linh, tử sĩ trận vong là Phổ Phước Lợi.

    Từ đó đến nay Phổ Phước Lợi duy trì liên tục, bảo tồn được nét văn hoá tâm linh đặc trưng của người Huế. Ngoài đàn Âm Hồn do triều đình thành lập còn miếu Âm Hồn do nhân dân lập nên ở đường Mai Thúc Loan, cách cửa Đông Ba vài trăm mét.

    Lễ vật cúng cô hồn thịnh soạn hay đơn sơ tùy theo gia cảnh. Nét đặc biệt nhất là phải có một một thùng nước chè đầy, nay có thể thay thế bằng bình nước tinh khiết, và một đống lửa đốt bên cạnh bàn thờ, để các âm hồn đến uống nước và sưởi ấm, vì nhiều người trong khi chạy loạn đã chết do khát, hoặc do lạnh khi ngã xuống dưới ao, hồ, sông, hào.

    Cúng cô hồn mang tính nhân văn sâu sắc. Người ta không chỉ cúng cho người thân mà còn cúng “thập loại chúng sinh” với lòng cảm thương những người bị chết oan ức trong biến cố thất thủ kinh đô.

    Năm nay, từ 22 đến 24-5 âm lịch (10 đến 12-7), tại di tích nghĩa địa và chùa Ba Đồn thuộc phường An Tây, TP Huế, diễn ra lễ cầu siêu và lễ tế âm linh cô hồn theo nghi lễ Phật giáo.

    Ngoài lễ tưởng niệm nhân 127 năm ngày thất thủ kinh đô và lễ dâng hương, dâng hoa, lễ cung tiến hương linh anh hùng liệt sĩ, âm linh đồng bào tử nạn, liệt vị cô hồn, còn có lễ phóng đăng tại các đồn cô mộ ở di tích nghĩa địa và chùa Ba Đồn, lễ phóng sanh và phóng đăng trên sông Hương.

    Chùa Ba Đồn ở phía đông nam đàn Nam Giao, nằm giữa ba bãi cỏ xanh rờn, bằng phẳng, xung quanh có nhiều lăng mộ.

    Năm 1803, khi xây dựng kinh thành Huế, vua Gia Long cho giải tỏa 8 ngôi làng ở bờ bắc sông Hương. Những mồ mả vô chủ của tám làng được triều đình cho di dời lên khu vực này và dựng bia đề Ân Tứ Hiệp Táng Vô Tự Chi Mộ (Vua cho hợp táng những người không người thờ tự).

    Sau biến cố thất thủ kinh đô người Pháp bắt dân chúng phải cất bốc hết các mồ mả chôn trong và ngoài kinh thành đưa lên đây hợp táng, hình thành thêm một số cồn mồ nữa.

    Từ thời Gia Long, một cái miếu nhỏ được dựng lên để hương khói quanh năm. Năm 1835, vua Minh Mạng cho lập một bàn thờ ở giữa trời (đàn) tại cồn mồ 8 làng để hằng năm nhà nước tổ chức cúng tế những cô hồn.

    Về sau cho dựng thêm hai đàn nữa để cúng tế những cô hồn của cồn mồ thứ hai và thứ ba. Dân chúng gọi ba cồn mồ có ba đàn hằng năm tế lễ đó là Cồn mồ Ba Đàn (Ba Đồn).

    Thanh Tùng

    --- Bài cũ hơn ---

  • Bài Cúng Cô Hồn Ngày 16 Hàng Tháng Đầy Đủ Và Chi Tiết Nhất
  • Bài Cúng Cô Hồn Hàng Tháng Của Người Việt Nam
  • Mâm Cúng Cô Hồn Tháng 7, Hàng Tháng Đúng Chuẩn Từ A
  • Cách Chuẩn Bị Lễ Vật Cúng Cô Hồn Đúng Và Đầy Đủ Nhất
  • Mâm Cúng Cô Hồn Tháng 7 Gồm Những Gì?
  • Tết Và Mùa Cúng Cô Hồn Ở Huế

    --- Bài mới hơn ---

  • Ý Nghĩa Ngày Cúng Cô Hồn 23 Tháng 5 Ở Huế
  • Ngày Cúng Cô Hồn 23/5 Nét Văn Hóa Lịch Sử Huế
  • Ngày Giỗ Cô Sáu Côn Đảo: Tất Tần Tật Những Điều Cần Biết
  • Nên Lau Dọn Bàn Thờ Trước Hay Sau Ngày Lễ Cúng Ông Táo 23 Tháng Chạp
  • Khi Thay Ban Thờ Hay Bốc Bát Hương Cần Sắm Lễ Vật Gì
  • Nhóm phóng viên tường trình từ VN

    2014-01-27

    01272014-cohon-ttvn.mp3

    Những bát nhang trước sân một ngôi chùa ở Huế AFP photo

    Mùa Tết về, với cư dân thành phố Huế, bao giờ cũng là một mùa âm âm cô hồn, bàng bạc dòng lịch sử. Chiến cuộc Mậu Thân 1968 tại nơi này đã để lại hàng ngàn nỗi tang tóc mà cho dù có cả trăm năm sau, những ngôi miếu nhỏ trước nhà dân, những ngôi miếu xóm, miếu phường vẫn khắc dấu những cái chết oan khiên. Tết về, người dân Huế nhộn nhịp đón Tết, nhưng ở đâu đó, giữa lòng thành phố, vẫn có nhiều người nặng lòng với nhiều cái chết năm Mậu Thân, họ đã dùng phần lớn quĩ thời gian của mình để phục vụ những việc âm linh.

    Những giấc mơ nhuộm máu

    Bà Nguyễn Thị Viên, một cư dân sống gần Cồn Hến – Đập Đá kể với chúng tôi rằng trước đây mười năm, lúc đó tình hình gia đình bà còn rất khó khăn, các con của bà cũng chưa trưởng thành. Để có khoản tiền chi tiêu trong gia đình, bà bán căn nhà trên đường Lê Lợi để về khu vực Cồn Hến mua đất mới làm nhà với giá rẻ hơn. Khi về nhà mới để sống, gia đình bà luôn gặp một hiện tượng kì lạ là mỗi đêm, luân phiên từ người này đến người khác trong nhà đều mơ thấy một hòn lửa thật to lăn vào nhà, sau đó hòn lửa biến thành một khối máu và trong khối máu lại hiện ra biểu tượng cờ đỏ búa liềm.

    Ban đầu, bà nghĩ chuyện đó là bình thường, nhưng khi cả nhà ngồi kể về giấc mơ của mình thì ai cũng thấy sợ và mời thầy về thắp nhang cúng vái. Ngay đêm hôm đó, mới vừa chạng vạng, bà Viên bước ra cửa và thấy lạnh từ sống lưng lạnh lên, bà quay vào nhà nằm nghỉ lưng nhưng bị thiếp đi và mơ thấy giấc mơ cũ. Nhưng lần này, thay vì thấy khối lửa chuyển thành khối máu và hiện ra cờ đỏ búa liềm, bà Viên thấy từ khối máu, có rất nhiều người nằm rên la thảm thiết, phía sau hộp sọ của họ bị vỡ toang hoác. Trong giấc mơ, bà quì xuống định nắm lấy tay họ để cứu thì họ vùng dậy và chạy vào một cái hố. Dưới đáy hố có một cái cuốc bàn dính đầy máu và một lá cờ hình búa liềm.

    Hôm sau, bà cố nhớ lại vị trí cái hố đã thấy trong giấc mơ, hóa ra nó nằm ngay dưới chân tường rào nhà bà. Chồng bà Viên nghe kể, đã mời thầy về coi, thầy nói rằng trong vườn và có một hố chôn tập thể. Bà quyết định cúng kính và khai quật hố chôn ngay vị trí đã nằm mơ. Kết quả làm bà khủng hoảng tinh thần, có rất nhiều hộp sọ dưới hố, có hộp sọ còn nguyên thân thể nhưng đã bị vỡ nát, có hộp sọ không có thân thể, cò nhiều bộ xương vẫn con mắc kẹt trong dây thép gai mà theo người đào hố suy đoán là họ đã bị buộc vào nhau trước khi chết.

    Gia đình bà âm thầm mang tất cả các hài cốt ra khu nghĩa trang dòng họ để chôn cất và lập một miếu thờ nhỏ trước sân nhà. Hằng năm, cứ đến ngày Mồng Ba Tết thì tổ chức đám giỗ tập thể cho những vong linh. Cũng từ đó, gia đình bà ăn nên làm ra, sống khỏe mạnh, ít gặp lại giấc mơ cũ, mà nếu có gặp thì những vong linh cũng về báo mộng rằng họ cần áo quần hoặc một vài thứ vật dụng gì đấy, có lúc trái ớt, có khi nải chuối, có khi một lò trầm, có khi họ về tâm sự, chỉ ra kẻ đã giết họ là ai, bây giờ hắn vẫn đang tại vị, vẫn đang thăng quan tiến chức… Nhưng vì lý do nhạy cảm, bà Viên chỉ kể đến dây và dắt chúng tôi đi thắp nhang ngôi mộ tập thể trong khuôn viên nghĩa trang gia tộc của bà.

    Những ngôi miếu cô hồn

    Những ngôi miếu cô hồn ở nhà dân hai bên đường Nguyễn Chí Thanh, Huế

    Đi dạo một vòng, đến đường Nguyễn Chí Thanh, cách Cồn Hến chừng một cây số, chúng tôi thấy nhà ở hai bên đường đều có rất nhiều miếu nhỏ thờ trước sân, ghé vào một nhà có nhiều miếu thờ, chủ nhà là cụ ông Trần Kiểng, kể với chúng tôi rằng trong số bảy ngôi miếu nhỏ thờ trước sân, có 5 ngôi miếu ông thờ những người bạn cùng thời học trò với ông.

    Trong chiến cuộc Mậu Thân 1968, ông Trần Kiểng đang là một thợ hớt tóc bên bờ sông Hương, ông là con một nên được miễn đi quân dịch, mà theo ông, đi quân dịch thời đó không khắt khe như bây giờ, nó mang tính tự nguyện nhiều hơn là bắt buộc. Những thanh niên muốn đi vào binh chủng nào, chỉ cần đến trạm tuyển quân dịch, đăng ký binh chủng là nhập ngũ, được hưởng lương quân nhân, được mọi chế độ. Chính vì thế mà người lính Việt Nam Cộng Hòa sống tương đối thoải mái, có thời gian để trau dồi tri thức và có tiền để mua sách mà đọc, họ sống cũng giàu tình người hơn.

    Ông kể rằng trong trận Mậu Thân, phần đông quân những người lính Việt Nam Cộng Hòa tìm cách đưa nhân dân đi tản cư để tránh hòn tên mũi đạn, những người bạn của ông, có người đang trong quân ngũ cũng làm thế. Nhưng rất tiếc, sức người có hạn, phần đông người dân không kịp tản cư, đặc biệt là thanh niên, sinh viên, học sinh ở Huế đã bị phe đối lập bắt nhốt. Nhưng những người lính Cộng sản Bắc Việt thực thụ thì hành xử cũng rất nhân đạo, không giết người hàng loạt, họ chỉ bắn vào các doanh trại quân đội đối phương và đốt phá các doanh trại này là chính.

    Trong khi đó, những tên lính đối lập hoạt động nằm vùng, vốn có những mối tư thù nào đó với người dân Huế bởi vì đa phần dân Huế tin tưởng vào chế độ Việt Nam Cộng Hòa. Chính những kẻ nằm vùng này đã nương gió mà bẻ măng, nhân lúc chiến cuộc nổ ra dữ dội, đã đến bắt trói gô nhiều thanh niên, trí thức Huế và mang đi thủ tiêu bằng cách đập đầu, chôn sống.

    Ông buồn bã kể: “Hồi đó chết nhiều lắm, tui đang tuổi thanh niên chạy theo mấy anh lính ra Quảng Trị tản cư. Nhưng mà pháo kích ở đại lộ kinh hoàng chết la liệt! Mấy nhóm bạn của tui có nhóm chạy tản cư kịp, cũng có người không chạy kịp bị chết hết, bị bắt hoặc chôn sống hoặc giết bằng đai cuốc. Nhiều người già chứng kiến sự việc đến giờ nhắc lại còn thấy sợ… Thì người nằm vùng họ bắt, họ giết chứ hai bên cũng không ai làm thế, mấy thằng nằm vùng nó ác ôn lắm! Rứa mà giờ vẫn làm ông này bà nọ đó thôi, không ai nói chi hết. Khiếp!”

    Cũng theo như lời ông Kiểng, số lượng người chết vì chôn sống vào những hố chôn tập thể có thể lên đến cả vài ngàn người chứ không phải vài trăm như đã tìm thấy.

    Điều này cho thấy rằng cư dân Huế đang sống chung với những hài cốt nằm quanh quất đâu đó trên các bãi biền, nương dâu hoặc dưới những móng nhà, khách sạn. Dường như, mỗi cánh hoa mùa xuân ở Huế đều thấm đượm màu máu dân oan đã ngã xuống nơi đất thần kinh cố đô này!

    --- Bài cũ hơn ---

  • Các Nghi Thức Và Cúng Lễ Khi Chuyển Nhà Mới
  • Lễ Vật Mâm Cúng Chúng Sinh Cần Những Gì? Bài Cúng Chuẩn
  • Lễ Vật Mâm Cúng Chúng Sinh Bao Gồm Có Gì?
  • Tất Tần Tật Lễ Vật Mâm Cúng Chúng Sinh
  • Văn Khấn Cúng Lễ Động Thổ Khai Móng, Đổ Trần, Cất Nóc, Điền Hoàn Long Mạch
  • Lễ Cúng Mụ Ở Huế Tổ Chức Đúng Chuẩn Tại Hồ Chí Minh

    --- Bài mới hơn ---

  • Nhận Đặt Mâm Cúng Về Nhà Mới Trọn Gói
  • Vì Sao Cần Thắp Hương Rằm Tháng 7
  • Văn Khấn Ở Chùa Đồng Yên Tử Cầu May Xin Lộc Đầu Năm
  • Nghi Thức, Lễ Tiết Cúng Về Nhà Mới, Những Điều Kiêng Kỵ, Lễ Tạ 100 Ngày
  • Mẫu Sớ Cầu Siêu Độ Gia Tiên, Chữ Hán
  • Lễ cúng Mụ ở Huế là một nét đặc trưng văn hóa, phong tục, tín ngưỡng riêng ở Huế cũng vài điểm khác so với các vùng miền trên đất nước. Lễ cúng này cũng là một nét đẹp truyền thống từ xa xưa của đồng bào dân tộc chúng ta, việc cúng đầy tháng mang nhiều ý nghĩa vì vậy không thể bỏ qua.

    Theo tín ngưỡng dân gian, khi gia đình có sinh em bé tròn một tháng tuổi thì sẽ tiến hành tổ chức cúng Mụ để tạ ơn 12 bà mụ đã chăm sóc bé khi còn ở trong bụng mẹ. Ông bà ta xưa quan niệm rằng đứa trẻ được sinh ra là do các vị Đại Tiên (Bà Chúa Đầu thai) hay còn gọi là 12 Bà Mụ nặn ra. Trong 12 bà Mụ, mỗi bà sẽ có những nhiệm vụ, đảm trách riêng cho từng phần công việc khác nhau. Như có Mụ sẽ nặn cho đứa trẻ về mắt, mũi, tay, chân, tóc, tai, mũi, miệng… Việc làm này để thể hiện sự tôn kính, quý trọng những hành động thiêng liêng của các bà Mụ dành cho đứa con mới chào đời của ông bố bà mẹ.

    Tuy là phong tục, tập quán của mỗi vùng miền khác nhau nhưng ở Huế (thuộc miền Trung) vẫn có nét hơi giống về nghi thức, những lời khấn …vì nó được tổ chức theo một công thức nhất định ở một số vùng miền Bắc, miền Trung, miền Nam. Khi tổ chức lễ cúng Mụ, ngoài những tính chất tương tự nhau, thì lễ vật ở Huế có khác nhau chút ít, quan điểm cũng có phần khác nhau.

    Lễ cúng Mụ (đầy tháng) cho bé ở ngoài trời gồm hai mâm thượng và hạ. Bàn thượng cao hơn bàn hạ cỡ 10-20 phân. Gồm có dĩa xôi, tô chè, trái cây, bình hoa và 3 bộ áo giấy cho 3 bà Mụ đỡ đầu. Bàn hạ có con gà trống hoặc một miếng thịt heo, mâm cơm gồm canh, cá, đồ xào và không thể thiếu là 12 bộ áo quần bằng giấy cho 12 bà Mụ. Ngoài ra còn có 3 con cua, 3 quả trứng luộc, trầu cau để bổ sung thêm trên bàn cúng.

    Ở bên giường nơi em bé nằm, người ta đặt một mâm cúng nhỏ gồm 3 chén chè, 1 dĩa xôi và không thể thiếu là nải chuối. Và để mong cho em bé sau này đi thuyền, đi xe không bị say, người Huế múc một chậu nước dưới sông, hồ hoặc biển đưa lên, bỏ cạnh giường em bé và nướng một cái đinh to rồi thả vào chậu nước cho nó kêu cái “xèo”. Phong tục cúng Mụ với những lễ vật này được người xưa truyền lại cho con cháu qua bao đời nay.

    Theo truyền thống, ngày cúng đầy tháng cho bé được tính theo âm lịch và phụ thuộc vào giới tính “gái sụt 2, trai sụt 1”. Cũng như đối với bé gái, ngày cúng ta lùi lại 2 ngày so với ngày sinh (âm lịch), với bé trai chỉ lùi lại một ngày.

    Bài khấn của bà có câu: “Lạy 3 bà 12 Mụ, mong cho cháu ăn ầm ầm, ngủ ì ì, sức dài vai rộng, ăn chơi mạnh khỏe”. Để cầu chúc mọi điều tốt lành đến với đứa trẻ, người chủ lễ sẽ tiếp tục phong tục “xin keo”. Người Huế sẽ lấy 2 đồng tiền cổ làm bằng bạc thật và gieo vào một chiếc đĩa sâu lòng. Người nhà phải chọn vài cái tên, tên không được trùng với những người trong gia tộc đã khuất.

    Khi mặt kia úp, mặt kia ngửa sẽ nói lên cái tên đã được tổ tiên chứng giám và ưng thuận. Và nếu cả 2 mặt úp hoặc cả 2 mặt ngửa thì phải tiến gieo lại đồng tiền này.

    Trong khi 3 lần mà vẫn chưa được thì phải đặt tên khác, rồi “chốt” tên em bé cuối cùng là gì. Ngày nay, khi sinh trẻ ra mọi người thường đặt tên con ngay để làm các thủ tục khai sinh nên phong tục xin keo này cũng không còn tồn tại. Tuy nhiên, một số gia đình vẫn còn giữ tục này như một truyền thống bao đời.

    Sau khi “xin keo” xong, người mẹ cũng phải được làm phép để tẩy uế và kết thúc thời gian ở cữ. Rằng người mẹ phải bồng con bước qua nồi nước sôi có đặt đinh nung đỏ nhiều lần (trai 7 lần, gái 9 lần) và sau đó đi quanh nhà. Người mẹ lại sẽ cố tình làm rơi tiền để cầu mong cuộc sống của con sau này dư dả, đủ đầy.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Sao Thủy Diệu 2021 Tốt Hay Xấu
  • Cúng Cô Hồn Tháng 7
  • Cúng Sửa Nhà Như Thế Nào ✅ Đơn Giản ✅ Chi Tiết
  • Thủ Tục Chuyển Bàn Thờ Thần Tài, Ông Địa Về Nhà Mới
  • Bài Văn Khấn Mùng 1 Tết, Văn Khấn Ông Bà Tổ Tiên Năm Mới 2021
  • Cúng Cô Hồn Ở Huế Ngày 23/5 Al

    --- Bài mới hơn ---

  • Hướng Dẫn Cúng Giao Thừa Tết Nguyên Đán Canh Tý Ở Căn Hộ Chung Cư
  • Bài Văn Khấn Cúng Cô Hồn Chuẩn Nhất Để Tránh Rước Vong Vào Nhà
  • Lễ Vật Cúng Thần Tài Gồm Những Gì, Cúng Ngày Thần Tài Thế Nào, Vào Giờ Nào Chuẩn Nhất?
  • Sao La Hầu Là Gì? Văn Khấn Cúng Sao La Hầu 2021 Chi Tiết
  • Cách Bày Trí Mâm Cỗ Cúng Rằm Trung Thu
  • Trách nhiệm của tôi thì lo chùi dọn bàn thờ, xếp giấy vàng bạc, quét dọn cái sân, sắp đặt cái bàn thượng hạ ngoài ngõ nhà chuẩn bị hào soạn cúng kiếng. Nhà nghèo, không mâm cao cỗ đầy nhưng phải đủ lễ nghi. Lòng phải thành, lễ phải thảo thì của sẽ thiêng. Của sẽ biến ít ra nhiều, Cô hồn ai ai cũng được thụ hưởng. Biến cố thất thủ kinh đô, người Huế nội thành chết nhiều lắm.

    Đâu đâu cũng thấy xác người nằm la liệt. Chết oan khiên thì hồn khó siêu thoát. Hồn không đi đầu thai chuyển kiếp được. Cứ lang thang vất vưởng, tìm cây cao bóng cả trú thân, tìm bến đò bãi dọc nấu mình…Tội nghiệp, O kể cho tôi nghe, giọng ngùi ngùi thương cảm.

    Bàn thượng, O dạy cho tôi cách sắp xếp nến đèn bát nhang, bông ba hoa quả, cau trầu rượu sao cho đăng đối. Bỏ chén chè, dĩa xôi thế nào cho đúng vị trí, nghiêm túc mà nhìn lại đẹp, lại có tâm. Bàn thượng là bàn các quan. Các quan chỉ yêu cầu ngần ấy.

    Tôi hỏi vì răng: O chỉ bảo làm đi, xưa bày nay làm, hỏi nhiều chi cho mệt. Tôi cứ thế mà làm. Bàn hạ tức bàn dưới, cũng đủ đầy các lễ phẩm ấy, nhưng thiết thêm các món Huế cúng kiếng truyền thống, như bánh ram, canh mướp đắng, ba chỉ kho tôm, thịt gà bóp,đậu cô ve xào, miến trộn lòng gà vịt, canh kim châm, dĩa cơm trắng. Ai giàu có thì làm nhỉnh hơn một chút, sang hơn một chút.

    Ngoài ra phải có mâm tạp bí lù, đủ loại củ quả trộn với nhau gồm mít, dâu truồi, bắp, đậu luộc, dưa hấu, khoai lang, củ dong, củ sắn…Những món ăn chơi dân dã hằng ngày mà người Huế rất thích ăn vào những ngày hè đổ lửa. Trước cúng, sau còn cấp cho cô hồn sống. Ngày ấy, dân vạn đò còn đói khổ, người ăn xin còn đầy đường. Mùa hai ba cũng là mùa họ được những bữa no.

    Mâm củ quả đó thường phát cho họ, họ nhận và na theo rất tiện. Hoặc chia cho mấy đứa con nít trong xóm nhỏ ăn vui. Coi như san sẻ niềm vui mùa cúng. Sáng sớm, tôi đã thấy O dậy sớm nấu nồi cơm, rồi O ngồi vắt cơm trắng thành cục. Cơm trắng cúng với muối mè. O bẩu, cô hồn đói khổ, một năm được một lần cúng, cơm cục là quà để cho họ ăn xong mà lận lưng mang về ăn dọc đường. Cũng như cháo thánh, muối, hột nổ, phà ra tứ phía; ai đến muộn, đến sau, đến không kịp thì còn cất công nhặt nhạnh kiếm chút thức ăn sót cho đỡ tủi thân . O ra sau chạn bếp lấy ít củi, mạt cưa. Đốt bên bàn cúng.

    Bên mâm cơm cúng, người Huế đốt lửa với tâm niệm sưởi ấm cho người đã khuất...

    Tôi hỏi vì răng cúng 23, mùa hè đỏ lửa, O lại đốt củi, đốt mạt cưa rứa. Biến cố kinh đô, chết năm bảy hạng. Chết đủ kiểu. Lửa cho người lỡ may chết nước, chết sông, chết hồ, chết biển họ sưởi ấm cho đỡ lạnh. Sống cả năm dưới nước. Được một ngày lên. Có lửa sưởi ấm thì còn chi bằng. Tôi lại hỏi, rứa nồi nước chè, với chậu nước lạnh thì răng? O nói, thì cho người chết khô, chết khát. Họ đến là họ múc uống ừng ực. Cõi dương răng cõi âm rứa. Trả lời riết hồi, O chửi, mạ cha mi, hỏi nhiều, xưa bày nay làm, đừng hỏi nữa. Vô nhà đem hương ra thắp. Rứa là tui cười he he và lủi vô nhà.

    Đứng trong nhà, thấy O mặc chiếc áo tràng ra van vái. O quỳ quỳ lạy lạy. Miệng lẩm nhẩm khẩn cầu. Mùi hương mùi trầm xông lên thơm ngát, Tôi thấy lòng ấm áp lạ thường. Vừa ấm cái tình thương cảm dành cho người đã khuất. Vừa nghĩ về một giai đoạn lịch sử đau thương của Huế. Và hơn hết, cô hồn chính là nhân dân, là đồng bào, đồng loại bị thất táng, chết oan khổ trước hòn tên mũi đạn của khói lửa kinh thành.

    Rốt cùng, chiến tranh luôn phi nghĩa. Bên thắng cuộc, bên thua cuộc, kẻ chủ chiến, người chủ hòa dẫu thắng hay bại thì đau khổ lúc nào cũng thuộc về nhân dân. Về những âm binh cô hồn không bao giờ siêu thoát. Họ chỉ siêu thoát khi cõi trần gian này còn nhớ đến họ, ghi ơn họ, và thành tâm cầu nguyện cho họ sớm được thanh thản về miền cực lạc; và đời sau, đồng bào họ bớt giết nhau, thôi tiếng súng, thôi đổ máu. Giá trị tâm linh, giá trị nhân văn của người Huế cúng cô hồn nằm trong tinh thần ấy. Nhớ Huế đọa đầy….

    Bài viết cảm niệm của một người con Xứ Huế xa quê…

    Theo: Nguyễn Thành

    --- Bài cũ hơn ---

  • Lưu Ý Khi Sắm Lễ Cúng Chuyển Văn Phòng Mới Để Tài Vận Thăng Hoa
  • Âm Binh Là Gì ? Âm Binh Có Thật Không?
  • Cách Cúng Khai Trương Buôn Bán Luôn Được Buôn May Bán Đắt
  • Văn Khấn Em Bé Đỏ
  • Cách Gõ Chuông Khi Thắp Hương Như Thế Nào?
  • Nét Đẹp Trong Phong Tục Đầu Năm Ở Huế

    --- Bài mới hơn ---

  • Lễ Cúng Âm Hồn Ở Huế
  • Ý Nghĩa Thật Sự Và Bài Cúng Lễ Khai Hạ Đầu Năm
  • Chọn Ngày Giờ Đẹp Cúng Hóa Vàng Hết Tết Canh Tý, Gia Tiên Độ Trì Bình An Suốt Năm 2021
  • Xuất Hành Đầu Năm 2021, Chọn Giờ Đẹp Đi Làm, Mở Hàng, Khai Xuân
  • Văn Khấn Cúng Mở Hàng Đầu Xuân
  • Bà nội tôi thường căn dặn trước những việc phải làm, những điều kiêng kỵ trong ngày đầu năm. Đó là tất cả mọi người trong gia đình từ nhỏ đến lớn thức dậy sớm, sau khi rửa mặt mũi phải nhanh chóng thay bộ đồ mới. Trước hết là chào hỏi tất cả những người trong nhà mà mình gặp đầu tiên.

    Tôi vẫn còn nhớ như in những tiếng chào năm mới rộn ràng xen lẫn với tiếng cười giòn tan bởi ai cũng tay bắt mặt mừng như lâu ngày mới lại gặp nhau. Khuôn mặt phải thật vui tươi và nụ cười phải thật rạng rỡ, kiêng kỵ nhất là chọc ghẹo hay đánh mắng trẻ con.

    Đi đứng nhẹ nhàng, nói khẽ, tránh gây tiếng động, nhất là việc gây đổ bể bất kỳ một vật dụng gì. Tránh nói đến những từ ngữ xấu, buồn, xui xẻo… vì người xưa thường ước lệ rằng những điều đó sẽ gây rủi ro trong năm mới. Khi lớn lên, tôi nghĩ đây cũng là dịp để các bậc tiền nhân ôn lại cho mọi người cách nói năng trang nhã, dịu dàng của người Huế.

    Những người lớn trong nhà như bố mẹ, các bác, cô, chú sẽ bày biện mứt bánh, hoa quả, trái cây và sửa soạn hương đèn, trầm trà nghi ngút trên bàn thờ để toàn thể gia đình cùng làm lễ cúng gia tiên. Các bình thường cắm những loại hoa mùa xuân như hoa lay ơn, thủy tiên, hoa cúc vàng, thược dược… Các hộp đựng bánh mứt với đầy đủ các loại nổi tiếng và truyền thống ở Huế như bánh hột sen, bánh đậu xanh, bánh in, mứt gừng, mứt bí, mứt cam quật… Không khí đầm ấm, lắng đọng, thoang thoảng mùi hương trầm, hương hoa quả và cả ánh đèn nhấp nháy trên bàn thờ rực rỡ.

    Trước tiên, bà nội thắp 3 nén hương thành kính mời gia tiên nội tộc về ăn Tết với gia đình, và cầu mong các cụ phù hộ cho con cháu. Từng người theo thứ tự từ lớn đến nhỏ lần lượt vái lạy tổ tiên và lầm rầm khấn vái, cầu mong năm mới viên mãn, hạnh phúc, và một lần nữa mời tổ tiên, những người đã khuất cùng về sum họp, thưởng xuân với con cháu trong 3 ngày Tết đầm ấm này.

    Sau khi cúng bái, cả nhà quây quần bên chiếc sập gụ cẩn xà cừ hay bộ trường kỷ đặt giữa phòng khách. Bao giờ ông bà cũng là người đầu tiên chúc Tết cho cả nhà, cầu mong con cháu trong năm mới gặp nhiều may mắn, làm ăn tấn tới, học hành đỗ đạt…Ông bà không quên lì xì các cháu nhỏ trong nhà những phong bì tươi thắm với tờ giấy bạc mới tinh. Các cháu lần lượt nhận, cúi đầu thành kính cảm ơn và cầu chúc ông bà sống lâu trăm tuổi, phúc lộc tràn trề…

    Các bậc trung niên như bố mẹ, các bác, cô, chú thường kính cẩn mừng tuổi ông bà cùng lời chúc dồi dào sức khỏe, sống lâu cùng con cháu. Thông lệ trang trọng tiếp theo không thể thiếu là khai bút đầu xuân với những chữ có ý nghĩa như phúc, lộc, thọ, tâm, nhẫn… Ai biết chữ nho thì viết, ai không biết thì hí hoáy bằng chữ quốc ngữ, miễn nắn nót cho đẹp là được.

    Tiếp đến là dùng bữa sáng đầu tiên trong năm với các loại bánh trái, thức ăn truyền thống chỉ có trong ngày Tết như bánh tét, bánh chưng, dưa món, chả thủ, chả lụa… Bữa ăn thường tràn ngập tiếng nói cười râm ran, tiếng mời chào rộn rã. Sau bữa ăn, mọi người nhắc nhau sửa sang lại trang phục, tô điểm má hồng cho tươi tắn để đi chúc mừng láng giềng, các bậc cao niên trong họ tộc trước khi đi lễ chùa lạy Phật để cầu an, may mắn.

    Hiện nay nhiều gia đình khá giả có khuynh hướng nghỉ ngơi, thư giãn qua các chuyến du lịch gần xa để tránh những thủ tục phiền toái, rườm rà trong ngày Tết… Nhưng với tôi, những phong tục trong ngày đầu năm mới luôn thiêng liêng và đáng nhớ, mang đến ngày Tết đoàn viên, sum họp.

    Hàn Linh

    --- Bài cũ hơn ---

  • Thủ Tục Và Bài Văn Cúng Mở Hàng Xuyên Năm Cũ Thông Đầu Năm Mới 2021
  • Bài Văn Khấn Cúng Giao Thừa Năm Kỷ Hợi 2021 Chuẩn Nhất Nhà Nào Cũng Cần
  • Cúng Khai Trương Đầu Năm 2021 Gồm Những Lễ Vật Gì? Bài Cúng?
  • Mâm Cúng Khai Trương Đầu Năm Gồm Những Gì?
  • Mở Hàng Công Ty, Cửa Hàng Năm Mới 2021 Thế Nào Để Cả Năm Rước Lộc?
  • Văn Hóa Tâm Linh Mùa Cúng Âm Hồn Ở Huế

    --- Bài mới hơn ---

  • Nguồn Gốc Nghi Lễ, Chức Năng, Ý Nghĩa Của Lễ Cúng Cô Hồn
  • Bài Khấn Cúng Cô Hồn Tháng 7 Đầy Đủ
  • Văn Khấn Cúng Cô Hồn Tháng 7 Âm Lịch
  • Ý Nghĩa Và Nghi Thức Cúng Cô Hồn Và Cầu Siêu Thầy Nhật Từ
  • 19. Bộ Sưu Tập Các Bài Kệ Cúng Thí Cô Hồn
  • Đã thành thông lệ, hình thức ngưỡng vọng của người dân về những người đã khuất này kéo dài từ ngày 23-5 đến cuối tháng 5 âm lịch.

    Lễ cúng âm hồn tùy theo mỗi địa điểm, mỗi gia đình mà được tổ chức trong một ngày hay kéo dài đến cả tuần. Tùy vào điều kiện kinh tế của từng gia đình mà mâm cỗ nhiều hay ít, nhưng ẩn đằng sau đó là một sự tưởng nhớ, thương cảm đến hàng ngàn chiến sĩ và dân thường vô tội.

    Mâm cúng được bày giữa trời, thường là trước cổng hoặc giữa sân nhà. Với hai bàn thượng và hạ, lễ vật thường không thể thiếu: hương đèn, cau trầu, rượu trắng, cháo trắng, các loại hoa quả, hạt nổ, gạo, muối, các loại giấy cúng, con gà trống luộc và xôi, chè, khoai sắn…

    Ngoài hầu hết các nhà dân, nhiều nhóm cộng đồng sống gần các đàn miếu âm hồn tập trung lại, gọi là “phổ”, chuyên lo coi sóc đàn miếu và tổ chức cúng tế tại đàn trong ngày lễ này. Đó là lễ cúng tại đàn Âm hồn trên đường Ông Ích Khiêm, tại miếu Âm hồn ở ngã ba Mai Thúc Loan – Lê Thánh Tôn, tại miếu Âm hồn ở Cống Chém và nghĩa trang tập thể tại chùa Ba Đồn… Nhiều cụm xóm dân cư hay những nhóm bán hàng ở chợ cũng tổ chức lễ giỗ chung.

    Nhiều cơ quan cũng tham gia cúng tế bài bản trong những ngày này…

    Sự biến thất thủ kinh đô xảy ra tối 22 rạng sáng 23-5 năm Ất Dậu, tức năm 1885, đúng 129 năm trước, khi kinh đô Huế rơi vào tay người Pháp. Hàng nghìn người dân và binh lính, số thì bị đạn bom, số thì giẫm đạp lên nhau tử nạn. Sự kiện lịch sử này cũng đánh dấu bước ngoặt quan trọng của đất nước từ quân chủ thành thuộc địa nửa phong kiến, kéo dài cho đến Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

    Theo những ghi chép truyền lại, sau sự biến đầy bi thương này, thi thể người chết nằm la liệt rất nhiều nơi, nhất là khu vực kinh thành Huế. Rất nhiều trong số đó vô chủ, được người dân đào hố chôn ngay tại chỗ. Sau một thời gian khi người ta đào mở rộng đường, rất nhiều hài cốt được tìm thấy. Người ta tập trung đến nhiều điểm lân cận thành phố Huế và chôn thành những khu mộ tập thể. Đồng thời nhiều đàn, miếu, am tiếp tục lập ra để thờ những vong hồn oan khuất không nơi nương tựa ấy.

    Và ngày kinh đô thất trận 23-5 âm lịch được chọn làm ngày giỗ chung, trở thành một sinh hoạt tâm linh đầy tình nghĩa dân tộc, đồng bào, trở thành một nét văn hóa đẹp, đầy tính nhân văn của người dân xứ Huế. Điều này đến nay còn thể hiện rõ bằng niềm xúc động qua một đoạn văn tế:

    “Lô nhô trẻ dìu già, ông dắt cháu, chân còn đi đầu gục lìa vai/ Lao nhỏ con khóc mẹ, vợ kêu chồng, tiếng chưa ngớt xương đã chất đống/ Oan uổng quá mấy ông trên võng, thình lình sét đánh, sống chẳng trọn đời/Tội tình thay lũ trẻ trong nôi, cắt cớ sao sa, chết đờ trắng bụng”.

    Nhà nghiên cứu văn hóa Hồ Tấn Phan nhận xét: “Lễ cúng âm hồn, hay lễ cúng cô hồn, là một nét văn hóa tâm linh tốt đẹp của người dân cố đô. Nó thể hiện truyền thống uống nước nhớ nguồn và tưởng nhớ đến những người đã khuất trong sự kiện kinh đô thất thủ năm Ất Dậu (1885)”.

    Đã gần 130 năm qua, lịch sử dân tộc có lúc thăng có lúc trầm, nhưng người dân cố đô Huế vẫn duy trì lễ cúng âm hồn một cách kiên trì, bền bỉ bằng cả tấm lòng thành. Đến Huế, đi chậm rãi giữa những nẻo đường của khu vực Thành nội và nhiều nơi khác quanh kinh thành trong những ngày này, sẽ cảm nhận được nét văn hóa đẹp, tràn đầy tính nhân văn ấy.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Lễ Tế Cô Hồn Quy Mô Lớn Ở Huế
  • Bài Cúng Cô Hồn Ngày 16 Hàng Tháng Đầy Đủ Và Chi Tiết Nhất
  • Bài Cúng Cô Hồn Hàng Tháng Của Người Việt Nam
  • Mâm Cúng Cô Hồn Tháng 7, Hàng Tháng Đúng Chuẩn Từ A
  • Cách Chuẩn Bị Lễ Vật Cúng Cô Hồn Đúng Và Đầy Đủ Nhất
  • Web hay
  • Guest-posts
  • Chủ đề top 10
  • Chủ đề top 20
  • Chủ đề top 30
  • Chủ đề top 40
  • Chủ đề top 50
  • Chủ đề top 60
  • Chủ đề top 70
  • Chủ đề top 80
  • Chủ đề top 90
  • Chủ đề top 100
  • Bài viết top 10
  • Bài viết top 20
  • Bài viết top 30
  • Bài viết top 40
  • Bài viết top 50
  • Bài viết top 60
  • Bài viết top 70
  • Bài viết top 80
  • Bài viết top 90
  • Bài viết top 100