Lễ Cúng Âm Hồn Ở Huế

--- Bài mới hơn ---

  • Ý Nghĩa Thật Sự Và Bài Cúng Lễ Khai Hạ Đầu Năm
  • Chọn Ngày Giờ Đẹp Cúng Hóa Vàng Hết Tết Canh Tý, Gia Tiên Độ Trì Bình An Suốt Năm 2022
  • Xuất Hành Đầu Năm 2022, Chọn Giờ Đẹp Đi Làm, Mở Hàng, Khai Xuân
  • Văn Khấn Cúng Mở Hàng Đầu Xuân
  • Bài Khấn Cúng Đất Đầu Năm
  • Bài Cúng Cô Hồn, Bài Cúng Giỗ ông, Bài Cúng Giỗ Đầu, Bài Cúng Giỗ Bố, Bài Cúng Giỗ, Bài Cúng Phủ Tây Hồ, Bài Cúng Đổ Mái, Cung ứng Séc, Cúng Cầu Yên, Bài Cúng Gọi Hồn, Bài Cúng Hay, Cúng Đất Đầu Năm, Bài Cúng Xe Mới, Bài Cúng ông Nội, Bài Cúng ông Táo, Bài Cúng ông Thần Tài, Bài Cúng Phá Nhà Cũ, Thủ Tục Cúng 30 Tết, Bài Cúng Hết Khó, Van Cung Đau Nam, Cung Và Nửa Cung Đấu Hóa, Bài Cúng Dỗ, Cung-ey, Cung-eym-hoc-t, Bài Cúng Xin Lộc, Bài Cúng Xin Bán Nhà, Mẫu Cung ứng Sec, Cung-eym-hoc-tv, Bài Cúng Cơm, Bài Cúng Dỡ Nhà, Bài Cúng Dời Bếp, Thể Lệ ước Mơ Cùng Yan, Cúng Xóm, Bài Cúng Đầy Năm Cho Bé Gái, Bài Cúng Đầu Năm, Bài Cúng Yên Đầu Năm, Cung-e, Bài Cúng Đất, Bài Cúng Dọn Về Nhà Mới, Bài Cúng Ong Dia, Sáh Cung, Văn Tế Cúng ông Bà, Văn Tế Cúng ông Táo, Văn Tế Cúng Rằm, Bài Cúng ở Đền Mẫu, Văn Tế Cúng Xe, Mo U Xo Cu Cung, Văn Tế Cúng Xóm, Bài Cúng ở Mộ, Văn Tế Cúng Các Bác, Bài Cúng O Den, Văn Tế Cúng Đất Đầu Năm, Bài Văn Tế Cúng Đất, Văn Tế Cúng Đất, Văn Tế Cúng Đầu Năm, Cung Của Gạo, Văn Cúng Tạ Mộ, Cung Gạo, Văn Tế Cúng Cô Hồn Đầu Năm, Bài Cúng Mụ, Vai Trò Cung Cấp Dầu Mỏ Của Tây Nam á, Cúng, Bài Cúng Lễ Cất Nóc, Bài Cúng Lễ ăn Hỏi, Bài Cúng Lập Bàn Thờ Thần Tài, Bài Cúng Làm Nhà, Bài Cúng Làm ăn, Bài Cúng Kỵ Yên Đầu Năm, Thủ Tục Cúng 49, Bài Cúng Lễ Đầu Năm, Bài Cúng Lễ Đổ Mái Nhà, Bài Cúng Mời Về ăn Tết, Bài Cúng ở Nhà Thờ Họ, Bài Cúng ở Phủ Tây Hồ, Bài Cúng Ong Ba, Bài Cúng Mẫu, Văn Tế Cúng Xóm Đầu Năm, Thủ Tục Cúng ông Táo, Bài Cúng Lễ Tạ Đất, Bài Văn Cung Xom Dau Năm, Bài Cúng 12 Bà Mụ, Bài Cúng Vào Bếp Mới, Bài Cúng 30 Tết, Bài Cúng Xây Nhà, Bài Cúng 10/3, Bài Cúng Sao Mộc Đức, Bài Cúng 1 Tết, Bài Cúng Xe, Bài Cúng Sao, Bài Cúng Xe 16, Bài Cúng 01 Tết, Lễ Cúng 49, Bài Cúng Rẫy, Tóm Tắt Em Sẽ Đến Cùng Cơn Mưa, Bài Cúng Thần Tài, Mở 2 Văn Bản Cùng Lúc, Bài Cúng 49, Đề Tài Ung Thư Cổ Tử Cung, Sớ Cúng Đất, Bài Cúng Tam Tai,

    Bài Cúng Cô Hồn, Bài Cúng Giỗ ông, Bài Cúng Giỗ Đầu, Bài Cúng Giỗ Bố, Bài Cúng Giỗ, Bài Cúng Phủ Tây Hồ, Bài Cúng Đổ Mái, Cung ứng Séc, Cúng Cầu Yên, Bài Cúng Gọi Hồn, Bài Cúng Hay, Cúng Đất Đầu Năm, Bài Cúng Xe Mới, Bài Cúng ông Nội, Bài Cúng ông Táo, Bài Cúng ông Thần Tài, Bài Cúng Phá Nhà Cũ, Thủ Tục Cúng 30 Tết, Bài Cúng Hết Khó, Van Cung Đau Nam, Cung Và Nửa Cung Đấu Hóa, Bài Cúng Dỗ, Cung-ey, Cung-eym-hoc-t, Bài Cúng Xin Lộc, Bài Cúng Xin Bán Nhà, Mẫu Cung ứng Sec, Cung-eym-hoc-tv, Bài Cúng Cơm, Bài Cúng Dỡ Nhà, Bài Cúng Dời Bếp, Thể Lệ ước Mơ Cùng Yan, Cúng Xóm, Bài Cúng Đầy Năm Cho Bé Gái, Bài Cúng Đầu Năm, Bài Cúng Yên Đầu Năm, Cung-e, Bài Cúng Đất, Bài Cúng Dọn Về Nhà Mới, Bài Cúng Ong Dia, Sáh Cung, Văn Tế Cúng ông Bà, Văn Tế Cúng ông Táo, Văn Tế Cúng Rằm, Bài Cúng ở Đền Mẫu, Văn Tế Cúng Xe, Mo U Xo Cu Cung, Văn Tế Cúng Xóm, Bài Cúng ở Mộ, Văn Tế Cúng Các Bác,

    --- Bài cũ hơn ---

  • Nét Đẹp Trong Phong Tục Đầu Năm Ở Huế
  • Thủ Tục Và Bài Văn Cúng Mở Hàng Xuyên Năm Cũ Thông Đầu Năm Mới 2022
  • Bài Văn Khấn Cúng Giao Thừa Năm Kỷ Hợi 2022 Chuẩn Nhất Nhà Nào Cũng Cần
  • Cúng Khai Trương Đầu Năm 2022 Gồm Những Lễ Vật Gì? Bài Cúng?
  • Mâm Cúng Khai Trương Đầu Năm Gồm Những Gì?
  • Hoa Tre Trong Lễ Cúng Đầu Năm Ở Huế

    --- Bài mới hơn ---

  • Liên Hiệp Các Hội Khkt Tỉnh Thừa Thiên Huế
  • Cách Cúng Giỗ Tổ Nghề Sân Khấu Năm 2022
  • Bài Cúng Ông Công Ông Táo Ngày 23 Tháng Chạp
  • Tìm Hiểu Văn Khấn Thánh Mẫu Ở Chùa Chuẩn Nhất
  • Bài Văn Khấn Cúng Khi Đi Thuê Nhà Mới Đúng Phong Tục
  • Nụ cười của mệ Hà Hữu Hảo (82 tuổi), cứ sau Tết là mệ vui “sống sum vầy” với bông tre truyền thống.

    Thông thường lễ cúng bổn mạng được tổ chức từ ngày mùng 4 – 16 tháng Giêng. Tuy nhiên, tập trung nhiều nhất là tối mồng 8-9 tháng Giêng, vì đó là ngày “tiên sư giáng hạ”. Một số địa phương lễ bổn mạng được cúng lai rai suốt tháng Giêng âm lịch.

    Ở quê tôi, từ đầu tháng Chạp người ta đã chuẩn bị tre, chọn tre để vót bông. Để làm hoa tre trước hết là chọn tre còn tươi, sau đó cưa tre thành từng đoạn dài khoảng 20 cm có hình tròn to bằng ngón tay cái, rồi dùng mác (rựa) thật bén để vót tre. Mác càng bén thì đường tre vót ra càng cong vút và sắc nét. Sau khi các cọng tre được vót ra đầy đặn thì dùng tay vo cho hoa tre được tròn trịa hơn, phía dưới vót nhọn để khi cúng cắm vào đĩa xôi gọn gàng.

    Sau khi vót xong, hoa tre được nhuộm màu đỏ, cánh sen, màu gạch, vàng.

    Hoa tre được nhuộm màu đỏ, màu gạch, màu cánh sen, màu vàng đậm để người mua tùy sở thích mà chọn lựa. Thông thường người mua chọn màu đỏ nhiều hơn vì người ta quan niệm rằng đầu năm sẽ được gặp nhiều may mắn, cái gì cũng “đỏ” như bông hoa tre.

    Màu đỏ được người cúng chọn nhiều nhất, vì người ta quan niệm đầu năm mọi việc đều “đỏ” như hoa tre.

    Ở nông thôn, người làm hoa tre chỉ cần vài chục ngàn đồng mua phẩm nhuộm vì nguyên liệu tre đã có sẵn trong vườn nhà. Ông Trần Đình Luyện ở Thủy Dương (Hương Thủy- Thừa Thiên – Huế), sau 3 ngày miệt mài ngồi vót hoa tre cũng có thu nhập thêm vài trăm ngàn đồng, góp phần cải thiện bữa cơm gia đình.

    Hoa tre vừa mang tính tâm linh, vừa rất dân dã được ưa chuộng ở vùng đất cố đô Huế.

    Còn bà Lê Thị Quỳnh ở Phú Dương (Phú Vang, Thừa Thiên – Huế) cho biết: Hàng năm, sau khi ăn Tết xong thì cả 3 mẹ con tui vót hoa tre suốt cả tuần, vót đến đâu khách quen đến lấy hết hàng chừng đó. Thu nhập trong mùa cúng bổn mạng cũng được 2.000.000đ. Giá bán sỉ hoa tre mỗi cặp là 3.000đ, còn giá bán lẻ dao động từ 4.000đ- 6.000đ/ cặp tùy theo từng phiên chợ, từng khách mua.

    Anh Hồ Văn Hộ ở thôn Tiên Nộn (xã Phú Mậu, huyện Phú Vang, Thừa Thiên – Huế) cần mẫn vót bông tre. Công việc này được anh thực hiện đã 10 năm nay.

    Mỗi loài hoa đều có nét đẹp riêng, có giá trị sử dụng trong từng lễ nghi riêng biệt. Nếu hoa giấy được thờ cúng ở trang ông, trang bà, bếp thờ táo quân, thì hoa tre là lễ vật không thể thiếu trong cúng bổn mạng đầu năm; âu cũng góp phần tô điểm cho mùa xuân – mùa của lễ hội càng thêm rực rỡ và thi vị hơn nhiều.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Văn Khấn Tất Niên Chiều 30 Tết Canh Tý 2022 Chuẩn Nhất
  • Luận Về Đền Ông Chín Cờn Nghệ An
  • Văn Khấn Nhập Trạch (Về Nhà Mới) Chuẩn Nhất, Phổ Biến Nhất
  • Văn Khấn Bài Cúng Giỗ Tổ Dòng Họ Được Sử Dụng Nhiều Nhất
  • Văn Khấn Chuộc Nhà Khi Mượn Tuổi
  • Ý Nghĩa Ngày Cúng Cô Hồn 23 Tháng 5 Ở Huế

    --- Bài mới hơn ---

  • Ngày Cúng Cô Hồn 23/5 Nét Văn Hóa Lịch Sử Huế
  • Ngày Giỗ Cô Sáu Côn Đảo: Tất Tần Tật Những Điều Cần Biết
  • Nên Lau Dọn Bàn Thờ Trước Hay Sau Ngày Lễ Cúng Ông Táo 23 Tháng Chạp
  • Khi Thay Ban Thờ Hay Bốc Bát Hương Cần Sắm Lễ Vật Gì
  • Thủ Tục Thay Bàn Thờ Mới Chuẩn, Chi Tiết, Cần Nắm Rõ
  • Miếu âm hồn ngã tư Mai Thúc Loan giao Lê Thánh Tôn Huế

    Tối 22 rạng ngày 23 tháng 5 năm Ất Dậu tức là đêm mồng 4 rạng ngày mồng 5 tháng 7 năm 1885, Thượng Thư Bộ Binh Tôn Thất Thuyết và Đề Đốc Trần Xuân Soạn đã chỉ huy 20.000 binh lính mở cuộc tổng tấn công vào thành lũy của quân Pháp ở Toà Khâm và Mang Cá, sào huyệt giặc bên sông Hương. Tôn Thất Thuyết bố trí cuộc tấn công rất chu đáo nhưng vũ khí giới kém nên bị thua trận.

    Rạng sáng, quân Pháp bắt đầu phản công dưới sự chỉ huy của Pernot. Pháp đã chia quân làm ba ngã để tiến vào kinh thành. Từng đợt xung phong chiếm lĩnh các vị trí cửa chắn then chốt để tràn vào các cửa Đông Ba, Thuợng Tứ, Chánh Đông, Chánh Tây, An Hòa. Toán từ Cửa Trài, phá cầu Thanh Long, vượt sông Ngự Hà, tiến vào Lục Bộ, cố tấn công cửa Hiển Nhơn để mở đường vào Hoàng Cung. Toán quân thứ hai vượt Cầu Kho tấn công quân triều đình đang tử thủ vườn Ngự Uyển để tiếp ứng toán quân đang cố phá đổ một cách vô hiệu quả cửa Hiển Nhơn vẫn đứng trơ gan trong khói lửa. Quân triều đình không giữ nổi thành phải tháo chạy về phía Lục Bộ và tràn ra cửa Đông Ba đã bị toán quân Pháp từ phía Cửa Trài tiến lên bao vây. Cuộc giết chóc tàn bạo chưa từng có đã xảy ra: hơn 1.500 người dân và binh lính triều đình đã ngã xuống trong đêm hôm đó vì bị trúng đạn của Pháp, hay một số do chen lấn, giẫm đạp lên nhau khi cố vượt ra khỏi Kinh thành. Hầu như không có gia đình nào không có người bị tử nạn trong đêm binh biến này.

    Ngày 23 tháng 5 âm lịch (05.7.1885) từ đó về sau đã biến thành ngày giỗ lớn, ngày “quẩy cơm chung” hàng năm của cả thành phố Huế. Họ cúng cho tất cả những người tử nạn: quân sĩ, dân chúng, quan lại, thợ thầy, do nhiều nguyên do: hoặc dày đạp, chen lấn nhau mà chết, hoặc bị đạn Pháp hoặc bị ngã xuống thành khi tìm cách leo ra khỏi thành, hoặc sẩy chân rơi xuống hồ ao dày đặc trong thành, nhất là hồ Tịnh Tâm… trong khoảng từ 02g đến 04g sáng 23.5 năm Ất Dậu.

    Ngày chính cử hành nghi lễ là ngày 23 tháng 5 ÂL. Nhưng đối với các tư gia thì có thể tùy theo từng gia đình mà tổ chức từ 23 đến 30 tháng 5. Bàn cúng thường để ngoài trời, sát lề đường. Lễ cúng ít nhiều tùy gia đình nhưng tối thiểu phải có chè, cháo, gạo, muối, hoa quả, nhang, trầm, trà, giấy tiền vàng bạc, hột nổ, áo binh, giấy ngũ sắc, cau trầu, rượu. Ðặc biệt, trong lễ cúng 23 tháng 5 này, từ gia đình cho đến tập thể phải nhớ có một bình nước lớn và một đống lửa đốt bên cạnh bàn thờ cúng. Người ta tin rằng các âm hồn sẽ đến uống nước và sưởi ấm bên đống lửa, vì nhiều người trong biến cố đã chết khát, chết lạnh lẽo dưới ao, hồ, sông, suối trong rạng ngày 23 tháng 5.

    Nguồn: “Tư liệu từ TT bảo tồn di tích cố đô Huế”

    --- Bài cũ hơn ---

  • Tết Và Mùa Cúng Cô Hồn Ở Huế
  • Các Nghi Thức Và Cúng Lễ Khi Chuyển Nhà Mới
  • Lễ Vật Mâm Cúng Chúng Sinh Cần Những Gì? Bài Cúng Chuẩn
  • Lễ Vật Mâm Cúng Chúng Sinh Bao Gồm Có Gì?
  • Tất Tần Tật Lễ Vật Mâm Cúng Chúng Sinh
  • Tục Cúng Đất Ở Xứ Huế

    --- Bài mới hơn ---

  • Hướng Dẫn Cách Bày Mâm Ngũ Quả Trên Bàn Thờ Ngày Tết 2022 Theo Truyền Thống
  • Tục Lệ Cúng Đất Của Người Dân Huế
  • Cách Chuẩn Bị Mâm Cơm Cúng Đưa Ông Táo Về Trời
  • Bật Mí Cách Làm Mâm Cúng Thôi Nôi Cho Bé Trai Đơn Giản Nhất
  • Dịch Vụ Đặt Mâm Cỗ Cúng Rằm Tháng Giêng Hút Khách
  • Th12 26, 2022 bởi admin

    Cúng đất còn có tên gọi : Cúng Thần hoàng bổn xứ. Tục lệ này đã được người dân thực hiện suốt chiều dài 700 năm của đất Thuận Hóa ( Huế xưa) được xem như là một dị bản của của 2 tục cúng : Tục cúng ông Tà (néak Tà) là hiện thân chủ cũ của đất phương Nam . Theo người Việt gốc Khmer Nam bộ thì néak Tà là thần tạo vật… đồng thời cũng là các vị thủy tổ của dòng họ, gọi chung là Tà Arak và Tục cúng vợ chồng chủ đất (chủ Ngung- còn gọi là vợ chồng chủ đất Man Nương, căn cứ vào nguồn gốc hình thành tín ngưỡng thì họ là người Chiêm Thành (Chăm) được coi như đại diện cho dân tộc trông coi đất đai) ở vùng Nam Trung Bộ (Khánh Hòa, Phú Yên, Ninh Thuận…) .

    2/ Đối tượng được cúng:

    Tục cúng đất của người Huế đã có lịch sử suốt hơn 700 năm Người được cúng là các vị thần thành hoàng, ngũ phương, ngũ hành, thần đất, thần nhà, thần tiên sư các nghề, thần vườn, thần quản lục súc, thần che chở của cải, thần phúc đức, chủ đất, kho đất, thần cây gỗ, thần đường sá, thần cai quản các loại ma, núi đồi đầm phá, thần bảo vệ đất, cha đất, con đất, cháu đất, cửa ngõ, chúa quỷ miệng lửa và lực sĩ mặt cháy.

    Đặc biệt trong lễ cúng này, chủ nhà thành tâm kính mời linh hồn cô đơn các ma Chàm, ma Chợ, ma Mọi, ma Rợ, vì ốm đau đói khát mà chết; ma Lồi ma Lạc có tước vị mà không có tên, có tên mà không có tước vị cùng đến dự.

    3/ Thời gian thực hiện:

    Diễn ra hàng năm , mỗi năm cúng 2 lần và tùy theo điều kiện khác nhau của mỗi gia đình có thể bố trí ngày cúng trong 2 tháng là tháng 2 và 8 âm lịch . Thông thường các gia đình chọn những ngày được cho là tốt và nhàn rỗi.

    4/ Thể thức bày biện và vái lạy:

    Nguyên tác về một mâm cúng đất ở Huế được bố trí ở 3 bàn thượng, trung, hạ (bàn hội đồng).

    – Bàn thượng chỉ có một con gà trống luộc, gồm huyết và lòng rắc muối hạt một con dao bằng tre, cùng một dĩa xôi trắng, phụ năm sáu chén chè .

    – Bàn trung gồm một con gà mái luộc đầy đủ lòng và huyết cũng rắc muối hạt đặt dao tre, một dĩa xôi trắng và một số chén chè. Tại bàn cúng này còn có 3 con cua bể, 3 quả trứng và 3 miếng thịt heo luộc đều có rắc muối sống.

    – Bàn hạ, còn gọi là bàn hội đồng, bố trí một mâm cơm đầy đủ các thức ăn song không thể thiếu các món: một dĩa ra tập tàng luộc (có thể thay bằng rau khoai) với nước mắm nêm, một gắp cá nướng, loại cá nhỏ và một khay khoai sắn luộc, một khay gạo sống muối sống, một đĩa cua đồng nhỏ còn sống , trứng gà luộc và một bát cháo thánh (cháo trắng), hột nổ ngũ sắc, đường đen.

    Tất cả 3 bàn này đều có hoa quả, bát hương, cây đèn, ly nước, ly rượu, dĩa cau trầu với nguyên tắt ” Đông bình ,tây quả “. Ngoài ra còn có các loại vàng mã (đồ giấy), ở bàn thượng là một chiếc ngai có tàng, trên đặt mũ phương phát, một đôi hia, và một chiếc áo vẽ rồng có đai đeo. Ở bàn trung gồm trang phục của bà thổ, bà hỏa là 2 chiếc nón quai thao, 2 chiếc quần, 2 chiếc áo vẽ hình chim phụng, hai chiếc đãy cau trầu và hai chiếc quạt, năm bộ chủ Ngung Man Nương, gồm 5 chiếc nón chóp nhọn và 5 bộ áo quần, năm bộ Ngũ phương gồm 5 chiếc mũ, 5 đôi giày, 5 chiếc áo nhỏ, thập nhị Long Trạch gồm 12 chiếc áo đen. Ở bàn hạ, hội đồng, chỉ bày áo binh

    Ngoài ra, bao giờ chủ nhà cũng lấy bẹ chuối làm thành một chiếc túi đựng thức ăn, áo binh, giấy vàng bạc, treo ở chân bàn ( trong lúc cúng ) và treo ở cổng nhà hoăc ngã ba đường (sau khi cúng xong ) gọi là Xà Lẹc ( là cái túi đeo hong làm bằng tre mây của người dân tộc mang theo đựng thức ăn để đi đường hoặc đi làm nương rấy) dành cho những “người” qua đường.

    Tuy nhiên, trong thực tế hiện nay vì nhiều lý do số bàn bày biện chỉ còn lại 2 : bàn Thượng và bàn Hạ ( bàn hội đồng ) và đồ giấy cũng đơn giản theo ít nhiều.

    Bàn đặt ở trước nhà, gia chủ đứng từ trong nhà lạy ra và khấn vái tên đầy đủ các thiên thần cai quản trời đất, vùng đất cụ thể, nhà cửa của gia chủ… Đặc biệt còn dâng cúng cả những cô hồn người Chăm… từng cư trú trên địa bàn Huế, cũng như những hài cốt tiềm ẩn trong đất. Cũng chính vì có đối tượng là cô hồn người dân tộc thiểu số nên mới bày biện món rau khoai luộc chấm nước ruốc, xâu cá tôm nướng.

    5/ Ý nghĩa:

    Cúng đất là dịp để gia đình, bạn bè họp mặt sau khi mùa vụ đã gặt hái xong. Tục lệ này nhằm thắt chặt tình cộng đồng hàng xóm, láng giềng. Cúng đất còn là dịp để các bà, các chị thể hiện sự khéo léo, giỏi giang trổ tài nữ công gia chánh.

    Tục lệ cúng đất không nặng yếu tố mê tín dị đoan, mà thể hiện tấm lòng “uống nước nhớ nguồn”, tri ân, biết ơn tổ tiên. Vì vậy, cần bảo tồn nếp sinh hoạt văn hóa dân gian mang tính nhân văn cao này của người dân xứ Huế ,tránh những biến tướng suy nghĩ sai lệch đem lại trở thành những hình thức mê tín dị đoan thái quá.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Mâm Cỗ Cúng Ông Công Ông Táo Đầy Đủ Gồm Những Gì?
  • Hướng Dẫn Chuẩn Bị Lễ Vật, Văn Khấn Lễ Đầy Cữ
  • Nghi Lễ Cúng Đầy Cữ Cho Bé Gái, Trai Tiến Hành Như Thế Nào?
  • Mâm Cúng Mùng 5 Tháng 5 Cần Chuẩn Bị Những Gì?
  • Mâm Cúng Mùng 5/5 Và Những Điều Nhất Định Phải Biết
  • Lễ Tế Cô Hồn Quy Mô Lớn Ở Huế

    --- Bài mới hơn ---

  • Văn Hóa Tâm Linh Mùa Cúng Âm Hồn Ở Huế
  • Nguồn Gốc Nghi Lễ, Chức Năng, Ý Nghĩa Của Lễ Cúng Cô Hồn
  • Bài Khấn Cúng Cô Hồn Tháng 7 Đầy Đủ
  • Văn Khấn Cúng Cô Hồn Tháng 7 Âm Lịch
  • Ý Nghĩa Và Nghi Thức Cúng Cô Hồn Và Cầu Siêu Thầy Nhật Từ
  • Lệ tục này bắt nguồn từ biến cố thất thủ kinh đô ngày 23-5 năm Ất Dậu (5-7-1885). Người Huế gọi ngày này là ngày quảy cơm chung.

    Nửa đêm 22-5 rạng sáng 23-5, Tôn Thất Thuyết, người đứng đầu phái chủ chiến đã huy động quân sĩ đánh vào đồn binh Pháp ở Mang Cá và khu Tòa Khâm sứ.

    Quân triều đình chiến đấu rất dũng cảm nhưng thất bại vì vũ khí thô sơ. Quân Pháp phản công, chiếm thành, giết chóc. Cả kinh thành chạy loạn, người chết và bị thương nhiều vô kể.

    Từ đó về sau, 23-5 trở thành ngày giỗ lớn, ngày quẩy cơm chung của cả kinh thành. Họ cúng cho những người tử nạn gồm binh sĩ, dân chúng, quan lại, thợ thầy… bị trúng đạn, chen lấn dày đạp nhau mà chết, bị ngã xuống thành khi tìm cách leo ra khỏi thành, rơi xuống hồ nước, cống rãnh dày đặc trong thành…

    Đàn tế ở nghĩa trủng thứ hai. Ảnh: Thanh Tùng.

    Chín năm sau ngày kinh đô thất thủ (1894), đàn Âm Hồn được triều đình cho thiết lập ở gần cửa Quảng Đức và cửa Nhà Đồ. Đến ngày 23-5 dựng các bàn thờ cúng các vong linh bị chết trong chiến tranh.

    Lúc đầu đàn lộ thiên, về sau triều đình cho xây một ngôi nhà ba gian để thờ và cất giữ đồ tự khí. Sau năm 1945 một tổ chức ngoài nhà nước được hình thành để lo việc cúng tế cho các anh linh, tử sĩ trận vong là Phổ Phước Lợi.

    Từ đó đến nay Phổ Phước Lợi duy trì liên tục, bảo tồn được nét văn hoá tâm linh đặc trưng của người Huế. Ngoài đàn Âm Hồn do triều đình thành lập còn miếu Âm Hồn do nhân dân lập nên ở đường Mai Thúc Loan, cách cửa Đông Ba vài trăm mét.

    Lễ vật cúng cô hồn thịnh soạn hay đơn sơ tùy theo gia cảnh. Nét đặc biệt nhất là phải có một một thùng nước chè đầy, nay có thể thay thế bằng bình nước tinh khiết, và một đống lửa đốt bên cạnh bàn thờ, để các âm hồn đến uống nước và sưởi ấm, vì nhiều người trong khi chạy loạn đã chết do khát, hoặc do lạnh khi ngã xuống dưới ao, hồ, sông, hào.

    Cúng cô hồn mang tính nhân văn sâu sắc. Người ta không chỉ cúng cho người thân mà còn cúng “thập loại chúng sinh” với lòng cảm thương những người bị chết oan ức trong biến cố thất thủ kinh đô.

    Năm nay, từ 22 đến 24-5 âm lịch (10 đến 12-7), tại di tích nghĩa địa và chùa Ba Đồn thuộc phường An Tây, TP Huế, diễn ra lễ cầu siêu và lễ tế âm linh cô hồn theo nghi lễ Phật giáo.

    Ngoài lễ tưởng niệm nhân 127 năm ngày thất thủ kinh đô và lễ dâng hương, dâng hoa, lễ cung tiến hương linh anh hùng liệt sĩ, âm linh đồng bào tử nạn, liệt vị cô hồn, còn có lễ phóng đăng tại các đồn cô mộ ở di tích nghĩa địa và chùa Ba Đồn, lễ phóng sanh và phóng đăng trên sông Hương.

    Chùa Ba Đồn ở phía đông nam đàn Nam Giao, nằm giữa ba bãi cỏ xanh rờn, bằng phẳng, xung quanh có nhiều lăng mộ.

    Năm 1803, khi xây dựng kinh thành Huế, vua Gia Long cho giải tỏa 8 ngôi làng ở bờ bắc sông Hương. Những mồ mả vô chủ của tám làng được triều đình cho di dời lên khu vực này và dựng bia đề Ân Tứ Hiệp Táng Vô Tự Chi Mộ (Vua cho hợp táng những người không người thờ tự).

    Sau biến cố thất thủ kinh đô người Pháp bắt dân chúng phải cất bốc hết các mồ mả chôn trong và ngoài kinh thành đưa lên đây hợp táng, hình thành thêm một số cồn mồ nữa.

    Từ thời Gia Long, một cái miếu nhỏ được dựng lên để hương khói quanh năm. Năm 1835, vua Minh Mạng cho lập một bàn thờ ở giữa trời (đàn) tại cồn mồ 8 làng để hằng năm nhà nước tổ chức cúng tế những cô hồn.

    Về sau cho dựng thêm hai đàn nữa để cúng tế những cô hồn của cồn mồ thứ hai và thứ ba. Dân chúng gọi ba cồn mồ có ba đàn hằng năm tế lễ đó là Cồn mồ Ba Đàn (Ba Đồn).

    Thanh Tùng

    --- Bài cũ hơn ---

  • Bài Cúng Cô Hồn Ngày 16 Hàng Tháng Đầy Đủ Và Chi Tiết Nhất
  • Bài Cúng Cô Hồn Hàng Tháng Của Người Việt Nam
  • Mâm Cúng Cô Hồn Tháng 7, Hàng Tháng Đúng Chuẩn Từ A
  • Cách Chuẩn Bị Lễ Vật Cúng Cô Hồn Đúng Và Đầy Đủ Nhất
  • Mâm Cúng Cô Hồn Tháng 7 Gồm Những Gì?
  • Tết Và Mùa Cúng Cô Hồn Ở Huế

    --- Bài mới hơn ---

  • Ý Nghĩa Ngày Cúng Cô Hồn 23 Tháng 5 Ở Huế
  • Ngày Cúng Cô Hồn 23/5 Nét Văn Hóa Lịch Sử Huế
  • Ngày Giỗ Cô Sáu Côn Đảo: Tất Tần Tật Những Điều Cần Biết
  • Nên Lau Dọn Bàn Thờ Trước Hay Sau Ngày Lễ Cúng Ông Táo 23 Tháng Chạp
  • Khi Thay Ban Thờ Hay Bốc Bát Hương Cần Sắm Lễ Vật Gì
  • Nhóm phóng viên tường trình từ VN

    2014-01-27

    01272014-cohon-ttvn.mp3

    Những bát nhang trước sân một ngôi chùa ở Huế AFP photo

    Mùa Tết về, với cư dân thành phố Huế, bao giờ cũng là một mùa âm âm cô hồn, bàng bạc dòng lịch sử. Chiến cuộc Mậu Thân 1968 tại nơi này đã để lại hàng ngàn nỗi tang tóc mà cho dù có cả trăm năm sau, những ngôi miếu nhỏ trước nhà dân, những ngôi miếu xóm, miếu phường vẫn khắc dấu những cái chết oan khiên. Tết về, người dân Huế nhộn nhịp đón Tết, nhưng ở đâu đó, giữa lòng thành phố, vẫn có nhiều người nặng lòng với nhiều cái chết năm Mậu Thân, họ đã dùng phần lớn quĩ thời gian của mình để phục vụ những việc âm linh.

    Những giấc mơ nhuộm máu

    Bà Nguyễn Thị Viên, một cư dân sống gần Cồn Hến – Đập Đá kể với chúng tôi rằng trước đây mười năm, lúc đó tình hình gia đình bà còn rất khó khăn, các con của bà cũng chưa trưởng thành. Để có khoản tiền chi tiêu trong gia đình, bà bán căn nhà trên đường Lê Lợi để về khu vực Cồn Hến mua đất mới làm nhà với giá rẻ hơn. Khi về nhà mới để sống, gia đình bà luôn gặp một hiện tượng kì lạ là mỗi đêm, luân phiên từ người này đến người khác trong nhà đều mơ thấy một hòn lửa thật to lăn vào nhà, sau đó hòn lửa biến thành một khối máu và trong khối máu lại hiện ra biểu tượng cờ đỏ búa liềm.

    Ban đầu, bà nghĩ chuyện đó là bình thường, nhưng khi cả nhà ngồi kể về giấc mơ của mình thì ai cũng thấy sợ và mời thầy về thắp nhang cúng vái. Ngay đêm hôm đó, mới vừa chạng vạng, bà Viên bước ra cửa và thấy lạnh từ sống lưng lạnh lên, bà quay vào nhà nằm nghỉ lưng nhưng bị thiếp đi và mơ thấy giấc mơ cũ. Nhưng lần này, thay vì thấy khối lửa chuyển thành khối máu và hiện ra cờ đỏ búa liềm, bà Viên thấy từ khối máu, có rất nhiều người nằm rên la thảm thiết, phía sau hộp sọ của họ bị vỡ toang hoác. Trong giấc mơ, bà quì xuống định nắm lấy tay họ để cứu thì họ vùng dậy và chạy vào một cái hố. Dưới đáy hố có một cái cuốc bàn dính đầy máu và một lá cờ hình búa liềm.

    Hôm sau, bà cố nhớ lại vị trí cái hố đã thấy trong giấc mơ, hóa ra nó nằm ngay dưới chân tường rào nhà bà. Chồng bà Viên nghe kể, đã mời thầy về coi, thầy nói rằng trong vườn và có một hố chôn tập thể. Bà quyết định cúng kính và khai quật hố chôn ngay vị trí đã nằm mơ. Kết quả làm bà khủng hoảng tinh thần, có rất nhiều hộp sọ dưới hố, có hộp sọ còn nguyên thân thể nhưng đã bị vỡ nát, có hộp sọ không có thân thể, cò nhiều bộ xương vẫn con mắc kẹt trong dây thép gai mà theo người đào hố suy đoán là họ đã bị buộc vào nhau trước khi chết.

    Gia đình bà âm thầm mang tất cả các hài cốt ra khu nghĩa trang dòng họ để chôn cất và lập một miếu thờ nhỏ trước sân nhà. Hằng năm, cứ đến ngày Mồng Ba Tết thì tổ chức đám giỗ tập thể cho những vong linh. Cũng từ đó, gia đình bà ăn nên làm ra, sống khỏe mạnh, ít gặp lại giấc mơ cũ, mà nếu có gặp thì những vong linh cũng về báo mộng rằng họ cần áo quần hoặc một vài thứ vật dụng gì đấy, có lúc trái ớt, có khi nải chuối, có khi một lò trầm, có khi họ về tâm sự, chỉ ra kẻ đã giết họ là ai, bây giờ hắn vẫn đang tại vị, vẫn đang thăng quan tiến chức… Nhưng vì lý do nhạy cảm, bà Viên chỉ kể đến dây và dắt chúng tôi đi thắp nhang ngôi mộ tập thể trong khuôn viên nghĩa trang gia tộc của bà.

    Những ngôi miếu cô hồn

    Những ngôi miếu cô hồn ở nhà dân hai bên đường Nguyễn Chí Thanh, Huế

    Đi dạo một vòng, đến đường Nguyễn Chí Thanh, cách Cồn Hến chừng một cây số, chúng tôi thấy nhà ở hai bên đường đều có rất nhiều miếu nhỏ thờ trước sân, ghé vào một nhà có nhiều miếu thờ, chủ nhà là cụ ông Trần Kiểng, kể với chúng tôi rằng trong số bảy ngôi miếu nhỏ thờ trước sân, có 5 ngôi miếu ông thờ những người bạn cùng thời học trò với ông.

    Trong chiến cuộc Mậu Thân 1968, ông Trần Kiểng đang là một thợ hớt tóc bên bờ sông Hương, ông là con một nên được miễn đi quân dịch, mà theo ông, đi quân dịch thời đó không khắt khe như bây giờ, nó mang tính tự nguyện nhiều hơn là bắt buộc. Những thanh niên muốn đi vào binh chủng nào, chỉ cần đến trạm tuyển quân dịch, đăng ký binh chủng là nhập ngũ, được hưởng lương quân nhân, được mọi chế độ. Chính vì thế mà người lính Việt Nam Cộng Hòa sống tương đối thoải mái, có thời gian để trau dồi tri thức và có tiền để mua sách mà đọc, họ sống cũng giàu tình người hơn.

    Ông kể rằng trong trận Mậu Thân, phần đông quân những người lính Việt Nam Cộng Hòa tìm cách đưa nhân dân đi tản cư để tránh hòn tên mũi đạn, những người bạn của ông, có người đang trong quân ngũ cũng làm thế. Nhưng rất tiếc, sức người có hạn, phần đông người dân không kịp tản cư, đặc biệt là thanh niên, sinh viên, học sinh ở Huế đã bị phe đối lập bắt nhốt. Nhưng những người lính Cộng sản Bắc Việt thực thụ thì hành xử cũng rất nhân đạo, không giết người hàng loạt, họ chỉ bắn vào các doanh trại quân đội đối phương và đốt phá các doanh trại này là chính.

    Trong khi đó, những tên lính đối lập hoạt động nằm vùng, vốn có những mối tư thù nào đó với người dân Huế bởi vì đa phần dân Huế tin tưởng vào chế độ Việt Nam Cộng Hòa. Chính những kẻ nằm vùng này đã nương gió mà bẻ măng, nhân lúc chiến cuộc nổ ra dữ dội, đã đến bắt trói gô nhiều thanh niên, trí thức Huế và mang đi thủ tiêu bằng cách đập đầu, chôn sống.

    Ông buồn bã kể: “Hồi đó chết nhiều lắm, tui đang tuổi thanh niên chạy theo mấy anh lính ra Quảng Trị tản cư. Nhưng mà pháo kích ở đại lộ kinh hoàng chết la liệt! Mấy nhóm bạn của tui có nhóm chạy tản cư kịp, cũng có người không chạy kịp bị chết hết, bị bắt hoặc chôn sống hoặc giết bằng đai cuốc. Nhiều người già chứng kiến sự việc đến giờ nhắc lại còn thấy sợ… Thì người nằm vùng họ bắt, họ giết chứ hai bên cũng không ai làm thế, mấy thằng nằm vùng nó ác ôn lắm! Rứa mà giờ vẫn làm ông này bà nọ đó thôi, không ai nói chi hết. Khiếp!”

    Cũng theo như lời ông Kiểng, số lượng người chết vì chôn sống vào những hố chôn tập thể có thể lên đến cả vài ngàn người chứ không phải vài trăm như đã tìm thấy.

    Điều này cho thấy rằng cư dân Huế đang sống chung với những hài cốt nằm quanh quất đâu đó trên các bãi biền, nương dâu hoặc dưới những móng nhà, khách sạn. Dường như, mỗi cánh hoa mùa xuân ở Huế đều thấm đượm màu máu dân oan đã ngã xuống nơi đất thần kinh cố đô này!

    --- Bài cũ hơn ---

  • Các Nghi Thức Và Cúng Lễ Khi Chuyển Nhà Mới
  • Lễ Vật Mâm Cúng Chúng Sinh Cần Những Gì? Bài Cúng Chuẩn
  • Lễ Vật Mâm Cúng Chúng Sinh Bao Gồm Có Gì?
  • Tất Tần Tật Lễ Vật Mâm Cúng Chúng Sinh
  • Văn Khấn Cúng Lễ Động Thổ Khai Móng, Đổ Trần, Cất Nóc, Điền Hoàn Long Mạch
  • Lễ Cúng 23 Tháng Năm Trong Tâm Thức Của Người Huế

    --- Bài mới hơn ---

  • Ngày Tưởng Niệm Đặc Biệt Của Huế: Nơi Năm Xưa Là Chiến Địa Đẫm Máu
  • Cúng Giỗ Đầu: Cách Tính, Sắm Lễ, Văn Khấn
  • Cách Cúng Giỗ Gia Tiên Vào Tháng Nhuận Trong Năm
  • Lễ, Giỗ Gia Tiên Nên Tiến Hành Vào Tháng 4 Nhuận Hay Chính?
  • Hương Nhang Bồ Đề Tâm
  • Ở Huế việc cúng kỵ được chuẩn bị tươm tất chu đáo. Không phải chỉ trong gia đình, họ tộc, làng xã mà cả chốn dinh phủ, triều đình trước đây cũng xem tế lễ, giỗ kỵ là một nghi thức trang trọng, với những chuẩn mực nghiêm ngặt.

    Không phải chỉ cúng tổ tiên, ông bà, cha mẹ và người thân. Người Huế cẩn trọng cả việc cúng đất tháng Hai, tháng Tám; cúng thần núi, thần sông, thần biển, cây đa bến nước. Cúng cả cô hồn, “Chăm Chi mọi rợ”.

    Nhiều người đã từng khẳng định bài văn tế gây xúc động của Nguyễn Du – Văn tế Thập loại chúng sinh– cũng đã được thi hào hình thành từ Huế, ít nhất cũng thai nghén trong không khí khói hương của chốn kinh đô trong thời thi hào làm quan với triều Nguyễn. Có cả một tâm thức Huế trĩu nặng trong vần thơ của Tố Như

    “Tiết tháng Bảy mưa dầm sùi sụt

    Toát hơi may lạnh buốt xương khô

    Não người thay, buổi chiều thu

    Ngàn lau nhuốm bạc, lá ngô rụng vàng

    Đường bạch dương bóng chiều man mác

    Ngọn đường lê lác đác sương sa

    Lòng nào lòng chẳng thiết tha

    Cõi dương còn thế, nữa là cõi âm…”

    Có một lễ cúng rất Huế – Cúng “Thất thủ Kinh đô 23 tháng Năm” (âm lịch) mà trước đây người Huế xem là ngày “kỵ chung”, ngày giỗ của cả kinh thành, kéo dài cả vài ba tuần lễ. Cúng trong nhà, trong vườn, trước ngõ, đầu xóm, trong chợ, ở bến đò, bến sông, ở các miếu âm hồn. Từng gia đình cúng, cả xóm cúng, cả chợ cúng… và cả triều đình cũng cúng. Cúng giỗ trải qua gần 120 năm, bất kể những biến thiên của lịch sử vẫn tồn tại trong lòng xứ Huế, bởi cúng 23 tháng Năm đã trở thành một phần của tâm thức Huế.

    Lễ cúng bắt nguồn từ một sự kiện lịch sử đặc biệt của kinh thành Huế. Sự kiện thất thủ kinh đô vào đêm 22 rạng 23 tháng Năm năm Ất Dậu 1885.

    Thời điểm 1883-1885 là thời điểm nhạy cảm nhất trong lịch sử Việt vào triều Nguyễn, thời kỳ “tứ nguyệt tam vương”, thời kỳ “nhất giang lưỡng quốc”.

    Sau cái chết của vua Tự Đức tháng Bảy 1883, sự phân hóa giữa hai phe chủ chiến-chủ hòa trong nội bộ triều Nguyễn đã đến hồi kết cuộc. Phe chủ hòa chiếm số đông nhưng bạc nhược, thiếu ý thức đề kháng đã trở thành sa sút. Phe chủ chiến với vị thế mới của hai vị Phụ chính đại thần Tôn Thất Thuyết, Nguyễn văn Tường đã chi phối được xu thế chính trị của triều đình. Những vị vua có xu hướng thân Pháp lần lượt bị phế truất. Từ tháng Tám 1883, Tôn Thất Thuyết đã cho lập vùng căn cứ Tân Sở ở đồi núi Quảng Trị để chuẩn bị chống Pháp.

    Sự kiện thất thủ Thuận An dẫn đến việc phải ký kết các Hiệp ước 1883 và 1884, thực chất nền độc lập của đất nước đã đứng trước nguy cơ sụp đổ. Thực dân Pháp với Toàn quyền Roussel de Courcy mới đến Huế lại ngang ngược muốn bắt Phụ chính đại thấn Tôn Thất Thuyết, buộc vua Hàm Nghi phải xuống ngai vàng đón sứ bộ Pháp, đòi vào Hoàng thành bằng cửa chính Ngọ Môn… đã thực sự là những giọt nước cuối cùng làm tràn ly nước, đặt Tôn Thất Thuyết và triều đình trước một quyết định lịch sử: chấp nhận hay phản kháng.

    Tôn Thất Thuyết đã lựa chọn con đường phản kháng. Bằng binh lực lỗi thời của triều đình, cuộc tấn công vào khu Mang Cá và tòa Khâm sứ Pháp lúc rạng sáng 5-7-1885 (23 tháng Năm âm lịch) của Tôn Thất Thuyết, tuy đầy hào khí nhưng đã mau chóng thất bại. Tôn Thất Thuyết phải đưa vua Hàm Nghi rời khỏi kinh thành ra vùng Tân Sở tổ chức chống Pháp.

    Với các mũi phản công quyết liệt, quân Pháp đã đánh chiếm kinh thành Huế từ hướng cầu Thanh Long, cầu Kho, cửa Hậu, cửa An Hòa, cửa Chánh Tây, cửa Đông Ba, cửa Ngăn,. .. Đi đến đâu, những toán quân viễn chinh cũng bắn phá, đốt cháy các bộ viện, doanh trại, nhà cửa, giết bất cứ người nào chúng gặp, bất kể già trẻ, gái trai. Người chết vì súng đạn, chết vì lửa cháy, chết vì tai nạn khi leo thành, nhảy hào trong đêm khuya nhiều vô kể mà ký ức của dân chúng qua bài vè ” Thất thủ Kinh đô” đã miêu tả:

    “Trách lòng quan Tướng không troàn

    Hai bên thiên hạ chết oan rất nhiều

    Súng mình nó bắn phiêu phiêu

    Súng Tây nó bắn chết nhiều người ta…”

    Những tài liệu nghiên cứu đã đưa ra con số khoảng 9.300 binh lính và thường dân Việt Nam bị thương vong trong sự biến thất thủ kinh đô, trong đó khoảng 6000 người bị thương, 3.300 binh lính và dân thường bị tử nạn.

    Dưới cái nắng gay gắt của tháng Năm âm lịch ở xứ Huế, với hàng ngàn xác chết không kịp chôn, bị sình thối trên mặt đất, trôi nổi dưới thành hào, giữa dòng sông, trong một kinh thành ngập tràn khói lửa là nguyên nhân làm dịch bệnh bộc phát, lan tràn. Số người chết vì dịch bệnh lại tăng hơn số thương vong vì chiến trận. Dịch bệnh hoành hành suốt hai tháng trời.

    Những người Huế sống sót sau sự kiện thất thủ kinh đô đã bàng hoàng, thương tiếc cho người thân, lo sợ các oan hồn tử sĩ, lo lắng trước những tai ương dồn dập đã nghĩ đến việc lập đàn cúng bái. Hàng lọat các đàn âm hồn trong dân gian ra đời. Ngay cả triều đình được lập lại tại Huế dưới sự “bảo hộ” của Pháp cũng lập đàn âm hồn, giao bộ Lễ hằng năm vào dịp 23 tháng Năm tiến hành lễ tế theo nghi thức long trọng của triều đình.

    Đi từ một sự kiện lịch sử, một tổn thất về nhân mạng rất lớn của chốn kinh thành, người Huế với phong tục tập quán cúng kỵ truyền thống của địa phương đã tổ chức lễ cúng 23 tháng Năm thành một ngày “quảy cơm chung”, “kỵ chung”, không phải riêng của một nhà nào.

    Lễ cúng luôn được tổ chức theo một hình thức cộng đồng: cúng theo đơn vị xóm, phường, chợ, bến đò… do những người trong cộng đồng đóng góp công sức tiền của. Địa điểm hành lễ là giữa chợ, đầu đường, đầu xóm. Ngay trong từng gia đình,lễ cúng cũng được thiết lập ở cửa ngõ, hiên nhà…, những nơi người ta nghĩ rằng các đoàn quân binh và người chạy loạn đã đi qua. Cúng suốt cả hạ tuần tháng Năm, đôi lúc kéo dài sang cả thượng tuần tháng Sáu âm lịch.

    Cúng “cô hồn”, cúng “chiến sĩ trận vong”, cúng “Thất thủ Kinh đô”, những khái niệm cúng lễ đó trộn lẫn với nhau thành một hình thức cúng kỵ mang ý nghĩa lịch sử đặc biệt của chốn kinh thành. Chỉ cách đây trên 30, 40 năm, đi liền với lễ cúng 23 tháng Năm là dịp khắp các bến đò, góc chợ, trong công viên lại xuất hiện những người nói vè “Thất thủ Kinh đô”, đôi lúc gắn liền với vè “Thất thủ Thuận An”. Những biến cố lịch sử bi tráng, những công tội của tướng sĩ, những cảnh ngộ của binh lính… được bài vè trên dưới 1.900 câu kể lể thiết tha, ray rức, mãi mãi gieo vào lòng người dân Huế một ký ức lịch sử đặc biệt, ký ức thất thủ kinh đô.

    Trải qua nhiều năm tháng, việc cúng kỵ cho oan hồn những người chết vì chiến trận, chết vì dịch bệnh không còn ghi đậm dấu ấn của những cá nhân hay cộng đồng, thay vào đó là cúng “kinh đô thất thủ”, cúng ngày mất nước, là hoài miệm về một thời kỳ chưa bị lệ thuộc, là nhắc nhở về thân phận của một đất nước bị ngoại bang đô hộ.

    Từ lễ cúng 23 tháng Năm đã xuất hiện nhiều bài văn tế, thực chất là những bài văn khóc ngày mất nước, khóc cảnh “địa ngục” nô lệ, kín đáo động viên tinh thần yêu nước thương dân, cầu cho Tổ quốc trường tồn. Cụ Phan Bội Châu trong những năm ở Huế đã để lại bài Văn tế 23 tháng Năm với những lời thống thiết:

    “Thống duy!

    Âm hồn các vị bà con ta xưa!

    Xứ Huế riêng nhà,

    Trời chung bóng.

    Tính danh ở giữa đế đô.

    Mặt mày cũng trong hoàng chủng

    Ôi thôi! gương cũ chửa lòa,

    Vết xưa còn đọng.

    Địa ngục biết bao giờ thoát, ghê chán chường tháng đợi năm chờ.

    Thiên đường đã kẻ nào thăng, luống mệt mỏi rày trông mai ngóng.

    Hồn ơi! nào hồn Đông, hồn Tây, hồn Nam, hồn Bắc, chẳng đâu không gọi, gọi thì về,

    Hỡi cô phu, cô phụ, cô tử, cô thần, may hãy còn mình, mình hãy cúng.

    Này hương hoa vàng giấy xôi rượu chuối chè, chút gọi rằng nếm lấy hơi xin nếm lấy lòng, nghĩa đồng chủng đồng bào thác xem như sống.

    Hỡi anh linh các đấng, phù trì cho Tổ quốc trường tồn…”

    Cả trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, ngay trong lòng đô thị bị chiếm đóng, lễ cúng 23 tháng Năm cũng là dịp vận động tinh thần yêu nước, hướng người dân vươn đến “giành quyền tự chủ”, “phụng thờ Tổ quốc”, “quyết hy sinh”, “nguyện cảm tử”, hướng theo “cờ độc lập”, “chữ tự do” như lời bài văn tế chiến sĩ trận vong cúng thất thủ kinh đô của cụ Lê Văn Hoàng:

    “Trên bậc quan viên – Dưới hàng lý bộ,

    Lắm kẻ giàu sang – Nhiều người cực khổ.

    Bỏ gia đình mà gánh vác giang sơn,

    Đem tánh mạng mà giành quyền tự chủ..

    Cờ độc lập đã lan tràn trên tám cõi, nào xung phong, nào cảm tử, đuổi quân thù cho khỏi chốn biên cương.

    Chữ tự do vang dậy cả năm châu, những bồng súng, những cầm gươm, gặp lũ giặc ra tay đánh đổ.

    Đem dạ sắt mà phụng thờ Tổ quốc, chẳng quản chi đạn lạc tên bay

    Quyết hy sinh mà thề với đồng bào, nguyện cảm tử không nề chi xương máu.

    Lịch sử đã chuyển sang một trang mới. Đất nước độc lập. Thảm cảnh lệ thuộc đã lùi vào quá khứ. Lễ cúng 23 tháng Năm vẫn tồn tại như ngày cúng chiến sĩ trận vong theo phong cách Huế, ngày tưởng nhớ về công đức của một quá khứ đấu tranh, thể hiện qua những anh hùng không tên tuổi đã hiến mình cho nền độc lập của dân tộc.

    Và sâu thẳm hơn, lễ cúng 23 tháng Năm tồn tại trong lòng Huế như một phần của tâm thức Huế, gắn bó mật thiết của một thời kinh đô, tưởng vọng tiền nhân, xót thương chúng sinh đầy tính nhân bản của văn hóa Huế.

    TRƯƠNG THỊ CÚC

    (nguồn: TCSH số 149 – 07 – 2001)

    --- Bài cũ hơn ---

  • Cúng Tết Đoan Ngọ Như Thế Nào? 5/5 Cúng Tết Đoan Ngọ
  • Đại Lễ Động Thổ Xây Dựng” Miếu Năm Mẹ Ngũ Hành”
  • Giải Nghĩa Tượng 5 Mẹ Ngũ Hành
  • Ý Nghĩa Và Hướng Dẫn Làm Mâm Cúng Mùng 5 Tháng 5
  • Sự Tích Tết Đoan Ngọ Mùng 5 Tháng 5 Năm 2022 Là Ngày Gì?
  • Nguồn Gốc Ngày Cúng Cô Hồn 23 Tháng 5 Âm Lịch Ở Huế

    --- Bài mới hơn ---

  • Nghi Lễ Cúng Dường Lễ Phật Đản
  • Nghi Lễ Cúng Nhập Trạch Và Văn Khấn Nhập Trạch 2022
  • Nghi Lễ Cúng Rằm Tháng 7
  • Tất Tần Tật Những Nghi Lễ Cúng Táo Quân Ai Cũng Phải Biết
  • Nghi Thức Làm Lễ An Vị Phật Tại Tư Gia
  • Năm 1884, Pháp đã chiếm trọn hai miền Nam Bắc. Huế, trái tim của đất nước, trong cơn nguy biến mà mọi người dân Việt Nam đang lâm vòng nô lệ nhìn về.

    Tối 22 qua rạng ngày 23 tháng 5 năm Ất Dậu tức là đêm mồng 4 rạng ngày mồng 5 tháng 7 năm 1885, Thượng Thư Bộ Binh Tôn Thất Thuyết và Đề Đốc Trần Xuân Soạn đã chỉ huy 20.000 binh lính mở cuộc tổng tấn công vào thành lũy của quân Pháp ở Toà Khâm và Mang Cá, sào huyệt giặc bên sông Hương. Quân ta chiến đấu rất gan dạ. Tôn Thất Thuyết bố trí cuộc tấn công rất chu đáo nhưng vũ khí giới kém nên bị thua trận.

    Trấn Bình Đài ( Đồn Mang Cá) nơi quân Pháp đồn trú và diễn ra trận đánh

    Trường ĐH Sư Phạm xưa kia là Trung học Kiễu Mẫu. Trước đó nữa là tòa khâm sứ Trung Kì. Một trong hai nơi đóng quân của Pháp và diễn ra trận đánh.

    Rạng sáng, quân Pháp bắt đầu phản công dưới sự chỉ huy của Pernot. Pháp đã chia quân làm ba ngã để tiến vào kinh thành. Từng đợt xung phong chiếm lĩnh các vị trí cửa chắn then chốt để tràn vào các cửa Đông Ba, Thuợng Tứ, Chánh Đông, Chánh Tây, An Hòa. Toán từ Cửa Trài, phá cầu Thanh Long, vượt sông Ngự Hà, tiến vào Lục Bộ, cố tấn công cửa Hiển Nhơn để mở đường vào Hoàng Cung. Toán quân thứ hai vượt Cầu Kho tấn công quân triều đình đang tử thủ vườn Ngự Uyển để tiếp ứng toán quân đang cố phá đổ một cách vô hiệu quả cửa Hiển Nhơn vẫn đứng trơ gan trong khói lửa. Quân triều đình không giữ nổi thành phải tháo chạy về phía Lục Bộ và tràn ra cửa Đông Ba đã bị toán quân Pháp từ phía Cửa Trài tiến lên bao vây. Cuộc giết chóc tàn bạo chưa từng có đã xảy ra: hơn 1.500 người dân và binh lính triều đình đã ngã xuống trong đêm hôm đó vì bị trúng đạn của Pháp, hay một số do chen lấn, giẫm đạp lên nhau khi cố vượt ra khỏi Kinh thành. Hầu như không có gia đình nào không có người bị tử nạn trong đêm binh biến này.

    Cửa Đông Ba vào năm 1885 đã diễn ra sự kiện đau thương với hơn 1.500 người con Huế ngã xuống.

    Ngày 23 tháng 5 âm lịch (05.7.1885) từ đó về sau đã biến thành ngày giỗ lớn, ngày “quầy cơm chung” hàng năm của cả thành phố Huế. Họ cúng cho tất cả những người tử nạn: quân sĩ, dân chúng, quan lại, thợ thầy, do nhiều nguyên do: hoặc dày đạp, chen lấn nhau mà chết, hoặc bị đạn Pháp hoặc bị ngã xuống thành khi tìm cách leo ra khỏi thành, hoặc sẩy chân rơi xuống hồ ao dày đặc trong thành, nhất là hồ Tịnh Tâm… trong khoảng từ 02g đến 04g sáng 23.5 năm Ất Dậu.

    Hồ Tịnh Tâm nơi nhiều người bị ngã xuống khi tháo chạy.

    Ngày chính cử hành nghi lễ là ngày 23 tháng 5 ÂL. Nhưng đối với các tư gia thì có thể tùy theo từng gia đình mà tổ chức từ 23 đến 30 tháng 5. Người ta thường dựng rạp hoặc bày bàn cúng ngoài trời. Lễ cúng ít nhiều tùy gia đình nhưng tối thiểu phải có chè, cháo, gạo, muối, hoa quả, nhang, trầm, trà, giấy tiền vàng bạc, hột nổ, áo binh, giấy ngũ sắc, cau trầu, rượu. Ðặc biệt, trong lễ cúng 23 tháng 5 này, từ gia đình cho đến tập thể phải nhớ có một bình nước lớn và một đống lửa đốt bên cạnh bàn thờ cúng. Người ta tin rằng các âm hồn sẽ đến uống nước và sưởi ấm bên đống lửa, vì nhiều người trong biến cố đã chết khát, chết lạnh lẽo dưới ao, hồ, sông, suối trong rạng ngày 23 tháng 5.

    Nguồn facebook.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Xôi Chè Cúng Rằm Tháng 7 Gồm Những Loại Nào?
  • Cúng Rằm Tháng 7 Mua Những Lễ Vật, Vàng Mã Gì?
  • Sắm Đồ Lễ Cúng Sửa Nhà Để Thần Linh Thổ Công Ban Phước Lành
  • Gợi Ý Mâm Cỗ Chay Cúng Rằm Tháng 7 Gồm 12 Món Vừa Ngon Lại Dễ Làm
  • Giải Mã Giấc Mơ Thấy Làm Lễ Cúng Bái
  • Lễ Cúng Mụ Ở Huế Tổ Chức Đúng Chuẩn Tại Hồ Chí Minh

    --- Bài mới hơn ---

  • Nhận Đặt Mâm Cúng Về Nhà Mới Trọn Gói
  • Vì Sao Cần Thắp Hương Rằm Tháng 7
  • Văn Khấn Ở Chùa Đồng Yên Tử Cầu May Xin Lộc Đầu Năm
  • Nghi Thức, Lễ Tiết Cúng Về Nhà Mới, Những Điều Kiêng Kỵ, Lễ Tạ 100 Ngày
  • Mẫu Sớ Cầu Siêu Độ Gia Tiên, Chữ Hán
  • Lễ cúng Mụ ở Huế là một nét đặc trưng văn hóa, phong tục, tín ngưỡng riêng ở Huế cũng vài điểm khác so với các vùng miền trên đất nước. Lễ cúng này cũng là một nét đẹp truyền thống từ xa xưa của đồng bào dân tộc chúng ta, việc cúng đầy tháng mang nhiều ý nghĩa vì vậy không thể bỏ qua.

    Theo tín ngưỡng dân gian, khi gia đình có sinh em bé tròn một tháng tuổi thì sẽ tiến hành tổ chức cúng Mụ để tạ ơn 12 bà mụ đã chăm sóc bé khi còn ở trong bụng mẹ. Ông bà ta xưa quan niệm rằng đứa trẻ được sinh ra là do các vị Đại Tiên (Bà Chúa Đầu thai) hay còn gọi là 12 Bà Mụ nặn ra. Trong 12 bà Mụ, mỗi bà sẽ có những nhiệm vụ, đảm trách riêng cho từng phần công việc khác nhau. Như có Mụ sẽ nặn cho đứa trẻ về mắt, mũi, tay, chân, tóc, tai, mũi, miệng… Việc làm này để thể hiện sự tôn kính, quý trọng những hành động thiêng liêng của các bà Mụ dành cho đứa con mới chào đời của ông bố bà mẹ.

    Tuy là phong tục, tập quán của mỗi vùng miền khác nhau nhưng ở Huế (thuộc miền Trung) vẫn có nét hơi giống về nghi thức, những lời khấn …vì nó được tổ chức theo một công thức nhất định ở một số vùng miền Bắc, miền Trung, miền Nam. Khi tổ chức lễ cúng Mụ, ngoài những tính chất tương tự nhau, thì lễ vật ở Huế có khác nhau chút ít, quan điểm cũng có phần khác nhau.

    Lễ cúng Mụ (đầy tháng) cho bé ở ngoài trời gồm hai mâm thượng và hạ. Bàn thượng cao hơn bàn hạ cỡ 10-20 phân. Gồm có dĩa xôi, tô chè, trái cây, bình hoa và 3 bộ áo giấy cho 3 bà Mụ đỡ đầu. Bàn hạ có con gà trống hoặc một miếng thịt heo, mâm cơm gồm canh, cá, đồ xào và không thể thiếu là 12 bộ áo quần bằng giấy cho 12 bà Mụ. Ngoài ra còn có 3 con cua, 3 quả trứng luộc, trầu cau để bổ sung thêm trên bàn cúng.

    Ở bên giường nơi em bé nằm, người ta đặt một mâm cúng nhỏ gồm 3 chén chè, 1 dĩa xôi và không thể thiếu là nải chuối. Và để mong cho em bé sau này đi thuyền, đi xe không bị say, người Huế múc một chậu nước dưới sông, hồ hoặc biển đưa lên, bỏ cạnh giường em bé và nướng một cái đinh to rồi thả vào chậu nước cho nó kêu cái “xèo”. Phong tục cúng Mụ với những lễ vật này được người xưa truyền lại cho con cháu qua bao đời nay.

    Theo truyền thống, ngày cúng đầy tháng cho bé được tính theo âm lịch và phụ thuộc vào giới tính “gái sụt 2, trai sụt 1”. Cũng như đối với bé gái, ngày cúng ta lùi lại 2 ngày so với ngày sinh (âm lịch), với bé trai chỉ lùi lại một ngày.

    Bài khấn của bà có câu: “Lạy 3 bà 12 Mụ, mong cho cháu ăn ầm ầm, ngủ ì ì, sức dài vai rộng, ăn chơi mạnh khỏe”. Để cầu chúc mọi điều tốt lành đến với đứa trẻ, người chủ lễ sẽ tiếp tục phong tục “xin keo”. Người Huế sẽ lấy 2 đồng tiền cổ làm bằng bạc thật và gieo vào một chiếc đĩa sâu lòng. Người nhà phải chọn vài cái tên, tên không được trùng với những người trong gia tộc đã khuất.

    Khi mặt kia úp, mặt kia ngửa sẽ nói lên cái tên đã được tổ tiên chứng giám và ưng thuận. Và nếu cả 2 mặt úp hoặc cả 2 mặt ngửa thì phải tiến gieo lại đồng tiền này.

    Trong khi 3 lần mà vẫn chưa được thì phải đặt tên khác, rồi “chốt” tên em bé cuối cùng là gì. Ngày nay, khi sinh trẻ ra mọi người thường đặt tên con ngay để làm các thủ tục khai sinh nên phong tục xin keo này cũng không còn tồn tại. Tuy nhiên, một số gia đình vẫn còn giữ tục này như một truyền thống bao đời.

    Sau khi “xin keo” xong, người mẹ cũng phải được làm phép để tẩy uế và kết thúc thời gian ở cữ. Rằng người mẹ phải bồng con bước qua nồi nước sôi có đặt đinh nung đỏ nhiều lần (trai 7 lần, gái 9 lần) và sau đó đi quanh nhà. Người mẹ lại sẽ cố tình làm rơi tiền để cầu mong cuộc sống của con sau này dư dả, đủ đầy.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Sao Thủy Diệu 2022 Tốt Hay Xấu
  • Cúng Cô Hồn Tháng 7
  • Cúng Sửa Nhà Như Thế Nào ✅ Đơn Giản ✅ Chi Tiết
  • Thủ Tục Chuyển Bàn Thờ Thần Tài, Ông Địa Về Nhà Mới
  • Bài Văn Khấn Mùng 1 Tết, Văn Khấn Ông Bà Tổ Tiên Năm Mới 2022
  • Đặt Mâm Lễ Cúng Đầy Tháng Ở Đâu Mới Đúng ?

    --- Bài mới hơn ---

  • Hướng Dẫn Chuẩn Bị Mâm Cỗ Trung Thu Cúng Gia Tiên Để Cầu Cho Gia Đạo An Vui
  • Cách Thờ Cúng Tổ Tiên, Tín Ngưỡng Thờ Cúng Tổ Tiên Trên Thế Giới
  • Những Nguyên Tắc Thờ Cúng Tổ Tiên Cần Phải Nhớ
  • 7 Cách Giải Xui Xẻo!! Nếu Không Biết Vận Xui Lại Càng Xui
  • Cách Tính Hạn Tam Tai Và Cách Cúng Tam Tai Chi Tiết Tại Nhà
  • Chuẩn bị đồ cúng đã khó và sau khi chuẩn bị chu đáo thì việc đặt mâm cúng đầy tháng ở đâu lại là một vấn đề đáng suy nghĩ đối với các bậc cha mẹ. Hiểu được những điều đó, hôm nay Đồ Cúng Gia Tiên sẽ giải đáp những khúc mắt đó để ngày đầy tháng của con mình được diễn ra suôn sẻ và nhận được nhiều may mắn sau này.

    1. Đặt mâm cúng đầy tháng ở đâu đúng chuẩn

    Câu hỏi cúng đầy tháng ở đâu luôn là câu hỏi mà rất nhiều ông bố hay bà mẹ đều thắc mắc để mong “mẹ tròn con vuông”. Việc chọn một vị trí phù hợp được xem là việc rất quan trọng. Việc cúng đầy tháng là chính xác, thì các bạn nên lựa chọn cho mình một khoảng không gian phù hợp, để có thể đặt được bàn lễ vật.

    – Lễ vật cúng đầy tháng 3 vị Đức Ông được xếp trên 1 cái bàn nhỏ.

    – Lễ vật cúng 12 bà Mụ được đặt trên bàn lớn.

    – Hai bàn cúng Đức Ông và Bà Mụ này cách nhau khoảng 10 cm. Lễ vật được đặt trên mâm sắp xếp tùy ý sao cho cân đối và hợp lý nhất.

    – Phương Pháp sắp xếp lễ vật đầy tháng thì cha mẹ nên sắp theo “Đông Bình – Tây Quả”. Phía đông nên đặt bình hoa, phía tây đặt quả và các món ăn.

    Mâm cúng thường được đặt ở những nơi rộng rãi như: Chính giữa nhà, ngoài sân,… bởi những nơi đó là nơi thoáng đãng, rộng rãi, không khí trong lành thuận tiện cho việc cầu phúc và là điều kiện tốt để tạo ra những bức ảnh đẹp làm kỉ niệm.

    Ngoài ra, Mâm cúng đầy tháng còn được đặt ở phòng của bé vì bé là nhân vật chính trong buổi cúng. Đó là vị trí tốt để cầu mong những điều may mắn và tốt đẹp đến với bé.

    Vị trí đặt mâm cúng ở nơi rộng rãi

    Ngoài việc chọn vị trí đặt mâm lễ vật cúng đầy tháng ở đâu cho hợp lý thì các bạn cũng cần chú ý hơn đến giờ giấc cúng. Theo sách cổ đại thì khi cúng đầy tháng cho bé trai hay bé gái cũng vậy, làm lễ vào buổi nào cũng được, chủ yếu là giờ cử hành phải tốt, không được xung khắc với tuổi, phải hợp với mạng và tuổi của bé. Vì vậy các bậc phụ huynh cũng nên quan tâm đến các khung giờ hoàng đạo của ngày để chọn giờ phù hợp nhất cho con.

    Vị trí đặt mâm cúng trong phòng bé

    2. Các thủ tục cần chuẩn bị cho lễ cúng đầy tháng cho con

    Ngày sinh của bé được tính theo cả ngày Dương (lịch phương Tây) lẫn ngày Âm (lịch phương Đông). Tuy nhiên, lễ cúng đầy tháng cho bé trai được tính theo ngày Âm lịch.

    Theo truyền thống, cúng mụ đầy tháng cho bé trai sẽ diễn ra vào ngày sinh thứ 29 của trẻ. Dân gian dùng cách tính ngày cúng đầy tháng là “gái lùi hai, trai lùi một”.

    Ví dụ em bé được sinh ra vào ngày 25/08 thì gia đình sẽ tổ chức lễ cúng đầy tháng cho bé gái vào ngày 23/09 âm lịch; còn nếu là cho bé trai sẽ tổ chức vào ngày 24/09 âm lịch.

    Hiện nay, nhiều cha mẹ hiện đại lại căn cứ vào lịch Dương để tổ chức lễ cúng đầy tháng cho con nên lễ cúng đầy tháng cho bé sẽ được tổ chức vào ngày đầu tiên của tháng kế tiếp.

    Mâm cúng đầy tháng đã chuẩn bị đầy đủ

    • Đồ vàng mã: các đôi hài màu xanh, nén vàng màu xanh, váy áo màu xanh.
    • Trầu cau: trầu têm cánh phượng, 12 miếng trầu với cau bổ tư và 1 miếng to hơn với cau nguyên quả
    • Đồ chơi trẻ em bằng nhựa hoặc sành sứ
    • Động vật: cua, con ốc, tôm để sống hoặc có thể hấp chín. Các động vật này có 12 con kích thước bằng nhau và có 1 con to hơn.
    • Phẩm oản: Chia 12 phần đều nhau và một phần lớn hơn (hoặc nhiều hơn).
    • Lễ mặn: Bao gồm xôi, gà luộc, cơm, canh, món ăn, rượu trắng.
    • Kẹo bánh: Chia thành 12 phần và một phần to hơn (hoặc nhiều hơn).
    • Hương hoa: Hương, lọ hoa nhiều màu, tiền vàng, nước trắng.

    Gồm thánh sư, tổ sư và tiên sư có chức năng truyền dạy nghề nghiệp:

    • 1 con gà luộc chéo cánh.
    • 1 tô cháo lớn.
    • 1 tô chè lớn.
    • 3 đĩa xôi lớn.
    • 1 miếng thịt quay, một đĩa hoa quả (5 loại quả bất kỳ), trầu cau, rượu và đồ hàng mã (giấy tiền).

    --- Bài cũ hơn ---

  • Ý Nghĩa Cúng Tổ Tiên Là Gì Và Văn Khấn Gia Tiên Mùng 1
  • Tìm Hiểu Về Tượng Tam Thế Phật Bằng Đồng Và Cách Thờ Cúng Tại Gia
  • Những Điều Cấm Kỵ Trong Cách Thờ Cúng Phật Tại Gia
  • Mâm Cơm Cúng Gia Tiên, Ông Bà Tổ Tiên Ngày Tết Gồm Những Gì
  • Cách Thỉnh Chuông Cúng Gia Tiên “dứt Trừ Mọi Phiền Não”
  • Web hay
  • Links hay
  • Push
  • Chủ đề top 10
  • Chủ đề top 20
  • Chủ đề top 30
  • Chủ đề top 40
  • Chủ đề top 50
  • Chủ đề top 60
  • Chủ đề top 70
  • Chủ đề top 80
  • Chủ đề top 90
  • Chủ đề top 100
  • Bài viết top 10
  • Bài viết top 20
  • Bài viết top 30
  • Bài viết top 40
  • Bài viết top 50
  • Bài viết top 60
  • Bài viết top 70
  • Bài viết top 80
  • Bài viết top 90
  • Bài viết top 100